X
تبلیغات
مالاریا و بیماریهای زئونوز

ارتباط نزدیک بین انسان و دام ،  نگهداری دام در محل های سکونت ، ذبح غیر بهداشتی دام ،  مصرف شیر غیر پاستوریزه و فرآورده های لبنی، افزون سازی تولیدات حیوانی توام با افزایش تجارت حیوانات و فرآورده های آنها، تعداد زیاد سگ های ولگرد، کشتار غیر قانونی و دفع نامناسب و غیر بهداشتی ضایعات حیوانی به عنوان برخی از فاکتورهای اساسی موثر در برقراری انتقال بیماری های زئونوز شناخته شده اند.

مبارزه با بیماریهای مشترک به دلایل مختلف از جمله وجود مخازن متعدد و لزوم همکاری  سازمانها  و ارگانهای متفاوت  دولتی و خصوصی از  پیچیدگی  و مشکلات خاصی برخوردار است و به همین دلیل کوشش های بیشتری را می طلبد .با توجه به اینکه بیماری های مشترک انسان و حیوان در کشور ما نیز جزو معضلات و مشکلات بهداشتی و همچنین اقتصادی می باشد لذا بر پایه سه راهکار اساسی آموزش ـ هماهنگی بین بخشی و مراقبت بیماری جهت کنترل این بیماریها استوار می باشد که آموزش از اولویت های اصلی در کنترل و جلوگیری از مرگ و میر مبتلایان برخوردار می باشد .

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 9:56 توسط عبدالغفار حسن زهی |

 

چك ليست بازديد از  حیوان گزیدگی و  بيماري هاری درسطح شهرستان   صفحه یک

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

آيا دستورالعمل بيماري هاري درمركزبهداشت شهرستان وجود دارد

 

 

آيا برنامه جامع عملياتي تدوين شده است

 

 

آيا اتاق هاري با كليه امكانات در نظر گرفته شده است

 

 

آيا پسخوراند بازديدهاي نظارتي به مراكز بهداشتي درماني ارسال ميگردد

 

 

آيا گزارش عملكرد سال گذشته در ستاد شهرستان موجود است

 

 

آيا برنامه آموزشي جهت كاركنان تدوين واجرا شده است

 

 

آيا آمارواطلاعات وثبت داده ها از طريق سيستم پورتال انجام ميشود

 

 

ايا كميته اتلاف سگهاي ولكرد تشكيل شده است

 

 

ایاکمیته گزارشی ازاتلاف سگهای ولگردارسال نموده است ؟

 

 

آيا مسئول درمان هاري دوره  اموزشي را گذرانده است

 

 

آيا موارد بيماري به موقع از مراكز بهداشتي و درماني گزارش ميشود

 

 

آياواكسن و سرم ضد هاري مورد نياز بيماران بموقع تامين مي شود

 

 

ایا واکسن و سرم ضد هاری در زنجیره سرد  به اندازه  حداقل به تعداد 20 بیمار وجود دارد؟

 

 

ایاافرادحیوان گزیده  مورد واکسیناسیون و دیگر اقدامات ( سرم تراپی)انجام گرفته اند (بررسی موارد در دفتر ثبت موارد در سه ماهه اخیر)

 

 

آيا براي افراد حيوان گزيده كارت واكسيناسيون صادر ميشود

 

 

آيا هماهنگي بين بخشي   با  سازمانهای ذیربط صورت گرفته است ( صورتجلسات در سه ماهه اخیر بررسی شود

 

 

آياآمار ماهیانه  بيماري به موقع از مراكز بهداشتي و درماني ارسال ميشود

 

 

آيا براي بيماران   هاری فرم بررسي انفرادي تكميل و به مركز بهداشت شهرستان ارسال ميگردد

 

 

آيا به مردم در مورد بيماري و راههاي سرايت و پيشگيري آموزش داده شده است

 

 

آیا مطالب آموزشی  ارسالی ازاستان  به مراکزبهداشتی و درمانی و بیمارستانها  ارسال گردیده است ؟

 

 

آيا با دامپزشكي در مورد واكسيناسيون سگهاي خانگي و گله هماهنگي شده است

 

 

آیا پوستر هاری در مراکزتجهیز هاری نصب میباشد ؟

 

 

آيا شهرستان كليه دستور العملها را به مراكز بهداشتي درماني ارسال نموده است

 

 

  

چك ليست بازديد از  حیوان گزیدگی و  بيماري هاری درسطح شهرستان   صفحه دو

آيا شهرستان كليه جزوات آموزشي را به مراكز بهداشتي درماني ارسال نموده است

 

 

آيا فرد حيوان گزيده سريعا به مركز بهداشت ارجاع ميشود

 

 

آيا به فرد حيوان گزيده در مورد ادامه واكسيناسيون آموزش داده ميشود

 

 

ایااطاق تجهیز هاری وسایل ذیل رادارد؟

تخت تزریقات ، پاراوان،جالباسی،میز چرخداربا وسایل کمک پانسمان ، یخچال، ترازوی توزین، پمپ اکسیژن، انواع سرنگ یکبار مصرف، روپوش، پیش بند پلاستیکی ، چکمه و دستکش پلاستیکی، عینک و ماسک ، کیت مخصوص نمونه برداریاز حیوان مهاجم ( نداشتن حتی یک مورد در ستون خیر علامت زده شود )

 

 

آیا موادبیولوژیک زیر دراطاق تجهیز هاری موجود میباشد؟

واکسن ضد هاری انسانی ، واکسن کزاز ( توام یا ثلاث)، سرم ضد هاری انسانی ، سرم ضد کزاز ، الکل 40تا 70 درجه ، محلول بتادین یک درصد، آنتی هیستامین ، کورتیکو ستروئید،و اپی نفرین، آنتی بیوتیکهای مورد نیاز ، صابون معمولی و مایع ( نداشتن یک مورد در ستون خیرعلامت زده شود)

 

 

 

 

 

 

چك ليست بازديد از حیوان گزیدگی و بیماری هاری  مرکز بهداشتی درمانی  صفحه یک

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

آيا دستورالعمل بيماري هاري درمركزبهداشی درمانی وجود دارد

 

 

آيا پسخوراند بازديدهاي نظارتي به مراكز بهداشتي درماني ارسال ميگردد

 

 

آيا برنامه آموزشي جهت بهورزان و مامورین محیطی  تدوين واجرا شده است

 

 

ايا كميته اتلاف سگهاي ولكرد تشكيل شده است در مراکز بخش

 

 

ایاکمیته گزارشی ازاتلاف سگهای ولگردارسال نموده است ؟

 

 

آيا مسئول درمان هاري دوره  اموزشي را گذرانده است

 

 

آيا مواردحیوان گزیدگی  به موقع    به  شهرستان گزارش ميشود

 

 

آياواكسن و سرم ضد هاري مورد نياز بيماران بموقع تامين مي شود

 

 

ایا واکسن و سرم ضد هاری در زنجیره سرد  به اندازه  حداقل به تعداد 5 بیمار وجود دارد؟

 

 

ایاافرادحیوان گزیده  مورد واکسیناسیون و دیگر اقدامات ( سرم تراپی)انجام گرفته اند (بررسی موارد در دفتر ثبت موارد در سه ماهه اخیر)

 

 

آيا براي افراد حيوان گزيده كارت واكسيناسيون صادر ميشود

 

 

آيا هماهنگي بين بخشي   با  سازمانهای ذیربط صورت گرفته است ( صورتجلسات در سه ماهه اخیر بررسی شود

 

 

آياآمار ماهیانه  بيماري به موقع به شهرستان  ارسال ميشود

 

 

آيا به مردم در مورد بيماري و راههاي سرايت و پيشگيري آموزش داده شده است

 

 

آیا مطالب آموزشی  ارسالی ازاستان  به خانه های بهداشت و پایگاه های بهداشتی   ارسال گردیده است ؟

 

 

آيا با دامپزشكي در مورد واكسيناسيون سگهاي خانگي و گله هماهنگي شده است  (

مراکر بهداشتی و درمانی بخش )

 

 

آیا پوستر هاری در مراکزتجهیز هاری نصب میباشد ؟

 

 

آيا شهرستان كليه مکاتبات حیوان گزیدگی و هاری را به خانه های بهداشت ارسال کرده است ؟

 

 

آيا شهرستان كليه جزوات آموزشي را به خانه بهداشت  ارسال نموده است

 

 

آيا فرد حيوان گزيده سريعا به مركز بهداشت ارجاع ميشود

 

 

آیا پزشک و کاردان تعاریف  مورد مشکوک ، محتمل و قطعی را می داند؟

 

 

آيا  پزشک و یا کاردان مرکز  نحوه برخورد با فرد حيوان گزيده را مي داند

 

 

  

 

 

چك ليست بازديد از حیوان گزیدگی و بیماری هاری  در خانه بهداشت 

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

آيا دستورالعمل بيماري هاري در خانه بهداشت  وجود دارد؟

 

 

آيا پسخوراند بازديدهاي نظارتي به  خانه بهداشت  ارسال ميگردد؟

 

 

آيا برنامه آموزشي جهت مردم   تدوين واجرا شده است؟ بررسی در سه ماهه اخیر

 

 

آيا به مردم در مورد بيماري و راههاي سرايت و پيشگيري آموزش داده شده است ؟

 

 

آیا به دامداران و روستاییان در خصوص همکاری با مسئولان دامپزشکی در زمینه شناسایی و قلاده زدن و واکسینه نمودن سگ های خانگی و سگ گله علیه هاری  آموزش داده شده است ؟

 

 

آیا مطالب آموزشی  ارسالی ازاستان  به خانه های بهداشت و پایگاه های بهداشتی   رسیده  است ؟

 

 

آيا بهورز راههاي انتقال و پيشگيري بيماري را مي داند؟

 

 

آيا بهورزدر مورد  بيماري هاري اطلاعات كافي دارد؟

 

 

آيا فرد حيوان گزيده سريعا به مركز بهداشت ارجاع ميشود؟

 

 

آيا به فرد حيوان گزيده در مورد ادامه واكسيناسيون آموزش داده ميشود ؟

 

 

آيا بهورز نحوه برخورد با فرد حيوان گزيده را مي داند؟

جواب :   شستشوی محل جراحت فرد حیوان گزیده با آب و صابون و ارجاع فوری به مرکز درمان پیشگیری هاری و آموزش وی در زمینه خطر بیماری هاری و نقش درمان پیشگیری از هاری

 

 

آیا در مورد کشتارهای غیر مجاز به مردم  آموزش داده است ؟

 

 

آیا پیگیری لازم برای افراد حیوان گزیده در مورد ادامه واکسیناسیون  علیه هاری و راهنمایی وی در صورت عدم مراجعه به موقع آموزش لازم داده است ؟

 

 

آیا بهورز مرکز درمان ناقص و کامل را می داند ؟

 

 

آیا بهورز مرکز تعدا نوبت های واکسیناسیون ( روزهایی که باید واکسن تزریق گردد ) را می داند

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 9:25 توسط عبدالغفار حسن زهی |

 

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

چك ليست بازديد از بيماري  ( تب خونریزی دهنده کریمه -کنگو )

درسطح شهرستان

ردیف

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

1

آيا کتاب  راهنمای  مبارزه با   بیماری        CCHF  درمركزبهداشت شهرستان وجود دارد؟

 

 

2

آيا برنامه جامع عملياتي سالجاری  تدوین شده است؟

 

 

3

آیا کمیته شهرستانی بیماریهای زئونوز تشکیل گردیده است ؟

 

 

4

آیا برنامه عملیانی  اجراء می شود؟

 

 

5

آيا نقشه پراكندگي بيماران در ستاد شهرستان موجود است؟

 

 

6

آيا پسخوراند بازديدهاي نظارتي به مراكز بهداشتي درماني ارسال ميگردد؟

 

 

7

آيا گزارش عملكرد سال گذشته در ستاد شهرستان موجود است؟

 

 

8

آيا برنامه آموزشي جهت كاركنان تدوين واجرا شده است؟

 

 

9

آيا آمارواطلاعات وثبت داده ها از طريق سيستم پورتال انجام ميشود؟

 

 

10

ايا نقاط الوده بيماري شناسايي شده است؟

 

 

11

آيا به دامداران ، چوبداران در مورد بيماري اموزش داده شده است؟

 

 

12

آيا موارد بيماري به موقع از بیمارستان گزارش ميشود؟

 

 

13

آيا داروهاي مورد نياز بيماران بموقع تامين شده است؟

 

 

14

آیا دارو به اندازه کافی در واحد موجود می باشد؟

 

 

15

آيا آمار بيماري از بيمارستانها جمع آوري و گزارش ميگردد؟

 

 

16

آيا هماهنگي بين بخشي با سازمان دامپزشكي درمورد پی گیری بیماری و بررسی وضعیت مخزن بیماری   صورت گرفته است؟

 

 

17

آیا بازدید مشترک با دامپزشکی انجام می گیرد؟ تعداد بازدید ها در سه ماهه اخیر

 

 

18

آیا گزارش تلفنی بیماران از بیمارستان همان روز انجام می گیرد؟

 

 

19

آیا موارد گزارش شده از بیمارستان فوری به ستاد پیگیری استان گزارش می گردند؟

 

 

20

آبا لیست خطی بیماران همان روز تکمیل و به استان ارسال می گردد؟

 

 

21

گزارش موارد برای اقدامات پیشگیرانه به دامپزشکی اعلام می گردد؟

 

 

22

آیا فرم بررسی انفرادی و فرم امتیاز دهی در مرکز لهداشت موجود می باشد ؟

 

 

23

آيا براي بيماران فرم بررسي انفرادي تكميل و به مركز بهداشت استان ارسال ميگردد؟

 

 

24

آیابا آزمایشگاه در مورد تهیه نمونه ها هماهنگی انجام گرفته است؟

 

 

25

آیا نمونه های سرم خون بیماران هر سه نوبت به موفع تهیه می گردند؟

 

 

26

آیا نمونه های سرم خون بیماران طیق دستورالعمل انجام می گیرد؟

 

 

27

آیا ظروف نمونه گیری در مرکز بهداشت شهرستان وجود دارد ؟

 

 

28

آیا یازدید روتین از کشتارگاهها انجام میگیرد؟

 

 

29

آیا کارگران  کشتارگا و کارگران بسته بندی گوشت  دارای کارت نتدرستی بوده و آمورشهای لازم را گذرانده اند؟

 

 

30

آیا برنامه آموزشی  طبق برنامه عملیاتی تدوین شده  جهت کارکنان درگیر کلاس آموزشی برگزار شده است؟

 

 

31

آیاطیق برنامه آموزشی جهت قصابان ،چوبداران،دامداران،و کارفرمایانی که  باحمل ، بسته بندی  گوشت سر و کاردارند کلاس آموزشی برگزار شده است؟  ( سه ماهه اخیر بررسی شود)

 

 

32

آيا به مردم در مورد بيماري و راههاي سرايت و پيشگيري آموزش داده شده است ؟

 

 

33

آ يا تبادل اطلاعات اماري بين مركز بهداشت و دامپزشكي صورت گرفته است؟

 

 

34

آيا به افراد بيمار آموزش جهت رعايت نكات بهداشتي داده شده است؟

 

 

35

آيا درمان بيماران پيگيري ميشود؟

 

 

36

آيا شهرستان دستور العمل را به مراكز بهداشتي درماني ارسال نموده است؟

 

 

37

آيا شهرستان جزوات آموزشي را به مراكز بهداشتي درماني ارسال نموده است

 

 

38

آیا نمودار روند بیماری در چند سال گذشته ( 5 سال) موجود است ؟

 

 

39

آیا بازدید از سطوح محیطی طبق برنامه عملیاتی انجام می گردد؟

 

 

40

آیا کشتارگاه استاندارد وجود دارد ؟

 

 

41

آیا بازدید مشترک با بهداشت محیط از کشتارگاه و جایگاه دام و کارگاههای بسته بندی گوشت  انجام گرفته است در سه ماهه اخیر 

 

 

42

آیا برگزاری کلاسهای آموزشی  مشترک با بهداشت محیط برای کارگران کشتارگاه و کارگاه های بسته بندی گوشت  انجام گرفته است ؟ در سه ماهه اخیر

 

 

43

آیا فوکال پوینت بیماری تعیین و اعلام گردیده است ؟

 

 

44

آیا اقدامات انجام شده وضعیت بیماری به اداره دامپزشکی اعلام می گردد؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چك ليست بازديد از بيماري  ( تب خونریزی دهنده کریمه -کنگو )

مرکز بهداشتی درمانی

 

ردیف

سؤال مورد  بررسی

بلی

خیر

1

آیا پزشک مرکز بهداشتی و درمانی در دوره  های آموزشی CCHF طی یک سال گذشته شرکت نموده است ؟

 

 

2

آیا پزشک مرکز تعاریف  استاندارد  بیماری را می داند ؟

 

 

3

آیا کاردان مرکز تعاریف استاندارد بیماری را می داند ؟

 

 

4

آیا برنامه آموزشی جهت بهورزان و مامورین محیطی تدوین گردیده است ؟ 

 

 

5

آیا برنامه آموزشی تدوین شده جهت بهورزان و مامورین محیطی اجراء گردیده است ؟ 

 

 

6

آیا راهنمای کنترل بیماری CCHF   در مرکز موجود می باشد ؟

 

 

7

آیا بررسی محیطی توسط پرسنل مرکز در صورت وجود بیماری صورت گرفته است ؟

 

 

8

آیا نظارت بر وضعیت کشتار دام های منطقه تحت پوشش وجود دارد؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چك ليست بازديد از بيماري  ( تب خونریزی دهنده کریمه -کنگو )

خانه بهداشت

 

ردیف

سؤال مورد  بررسی

بلی

خیر

1

آیا راهنمای کنترل بیماری CCHF   در مرکز موجود می باشد ؟

 

 

2

آیا بهورز راههای انتقال و پیشگیری از بیماری را می داند؟

 

 

3

آیا طی یک سال اخیر آموزش لازم را به جامعه تحت پوشش داده است ؟

 

 

4

آیا  در صورت وجود بیماری در تحت پوشش خانه بهداشت بررسی  از اطرافیان انجام گرفته است ؟

 

 

5

آیا نظارت بر وضعیت کشتار دام های منطقه تحت پوشش وجود دارد؟

 

 

6

آیا نظارت بروضعیت دامداری ها و تردد دام های منطقه تحت پوشش نظارت دارد ؟

 

 

7

آیا در صورت وجود کشتار غیر مجاز دام به مرکز بهداشتی درمانی مربوط گزارش داده است ؟

 

 

8

آیا هماهنگی بین بخشی در صورت وجود علایم خطر  در منطقه انجام داده است ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چك ليست بازديد از بيماري  ( تب خونریزی دهنده کریمه -کنگو )

بیمارستان

 

ردیف

سؤال مورد  بررسی

بلی

خیر

1

آیا بیمارستان کارشناس رابط دارد؟

 

 

2

آیا بیمارستان اتاق ایزوله دارد ؟

 

 

3

آیا اتاق ایزوله استاندارد می باشدو بیمار به صورت استاندارد ایزوله می شود ؟

 

 

4

آیا شرایط ایزوله توسط پرستاران رعایت می گردد؟

 

 

5

آیا درمان بیماران طبق پروتکل کشوری انجام می گردد؟

 

 

6

آیا متخصص عفونی بیمار را ویزیت می نمایند ؟

 

 

7

آیا پزشکان بخش اورژانس با تعاریف بیماری آشنایی دارند ؟

 

 

8

آیا از وضعیت بیمارستان بازدید بعمل آمده است

 

 

9

آیا گزارش تلفنی موارد بیماری بموقع به مرکز بهداشت شهرستان انجام گرفته است ؟

 

 

10

آیا نمونه گیری از بیماران بر اساس پروتکل انجام و ارسال می گردد؟

 

 

11

آیا فرم لیست خطی در بیمارستان موجود می باشد؟

 

 

12

آیا فرم بررسی اپیدمیولوژیک در بیمارستان موجود می باشد؟

 

 

13

آیا دستورالعمل درمان بیماری در بیمارستان موجود می باشد؟

 

 

14

آیا دارو در بیمارستان موجود می باشد ؟

 

 

15

آیا موارد بیماری های تب مالت ، کیست هیداتیک ، سیاه زخم ، مشکوک به هاری ، سالک  ثبت و به مرکز بهداشت گزارش شده است ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

چك ليست بازديد از بيماري  ( تب خونریزی دهنده کریمه -کنگو )

درسطح استان

ردیف

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

1

آيا کتاب  راهنمای  مبارزه با   بیماری        CCHF  دراستان وجود دارد؟

 

 

2

آيا برنامه جامع عملياتي سالجاری  تدوین شده است؟ و در واحد موجود می باشد ؟

 

 

3

آیا کمیته استانی  بیماریهای زئونوز تشکیل گردیده است ؟

 

 

4

آیا برنامه عملیانی  اجراء می شود؟

 

 

5

آيا نقشه پراكندگي بيماران موجود است؟

 

 

6

آيا پسخوراند بازديدهاي نظارتي به شهرستان ارسال ميگردد؟

 

 

7

آيا گزارش عملكرد سال گذشته در استان موجود است؟

 

 

8

آيا آمارواطلاعات وثبت داده ها از طريق سيستم پورتال انجام ميشود؟

 

 

9

آیا    نقاط آلوده بيماري شناسايي شده است؟

 

 

10

آیا تجزیه و تحلیل آماری موارد بیماری صورت گرفته است ؟

 

 

11

آيا موارد بيماري به موقع از شهرستان گزارش ميشود؟

 

 

12

آيا داروهاي مورد نياز بيماران بموقع تامين شده است؟

 

 

13

آیا دارو به اندازه کافی در واحد موجود می باشد؟

 

 

14

آيا هماهنگي بين بخشي با سازمان دامپزشكي درمورد پی گیری بیماری و بررسی وضعیت مخزن بیماری   صورت گرفته است؟

 

 

15

آیا موارد گزارش شده از شهرستان فوری به ستاد پیگیری کشور گزارش می گردند؟

 

 

16

آبا لیست خطی بیماران همان روز تکمیل و به استان ارسال می گردد؟

 

 

17

آيا براي بيماران فرم بررسي انفرادي تكميل و به مركز بهداشت استان ارسال ميگردد؟

 

 

18

آیابا آزمایشگاه در مورد تهیه نمونه ها هماهنگی انجام گرفته است؟

 

 

19

آیا نمونه های سرم خون بیماران طیق دستورالعمل انجام می گیرد؟

 

 

20

آیا ظروف نمونه گیری در مرکز بهداشت استان وجود دارد ؟

 

 

21

آیا برنامه آموزشی   یک ساله طبق برنامه عملیاتی تدوین شده  انجام می گردد؟

 

 

22

آ يا تبادل اطلاعات اماري بين مركز بهداشت و دامپزشكي صورت گرفته است؟

 

 

23

آيا استان  دستور العمل را به شهرستان  ارسال نموده است؟

 

 

24

آيا استان  جزوات آموزشي را به شهرستان   ارسال نموده است

 

 

25

آیا نمودار روند بیماری در چند سال گذشته ( 5 سال) موجود است ؟

 

 

26

آیا بازدید از سطوح محیطی طبق برنامه عملیاتی انجام می گردد؟

 

 

27

آیا فوکال پوینت بیماری تعیین و اعلام گردیده است ؟

 

 

28

آیا اقدامات انجام شده وضعیت بیماری به اداره دامپزشکی اعلام می گردد؟

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 9:24 توسط عبدالغفار حسن زهی |

چک لیست  پایش  برنامه مراقبت بیماری سالک   سطح شهرستان

معاونت  بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

شهرستان مورد بازدید

تاریخ بازدید

نام بازدید کننده :

ردیف

موارد بررسی

عالی

+80%

خوب

75%

متوسط

50%

ضعیف

25%

حداکثرامتیاز

امتیاز مکتسبه

1

وضعیت همکاری فوکال پوینت علمی شهرستان

( شرکت در جلسات ، آموزش ، مشاوره و درمان )

 

 

 

 

 

 

2

آیا نقشه  پراکندگی بیماری سالک  در واحد بیماریها موجود است ؟ 

 

 

 

 

 

 

3

وضعیت جامع عملیاتی شهرستان ( اهداف، وضعیت موجود ، فعالیت ها، بودجه ،  پایش و ارزشیابی )

 

 

 

 

 

 

4

وضعیت آموزش پزشکان  بخش  دولتی در یک سال اخیر  برابر برنامه عملیلتی

 

 

 

 

 

 

5

وضعیت آموزش پزشکان  بخش  خصوصی در یک سال اخیر  برابر برنامه عملیلتی

 

 

 

 

 

 

6

وضعیت بیماریابی فعال در خصوص موارد ACL

 

 

 

 

 

 

7

وضعیت راه اندازی آزمایشگاه تشخیصی سالک

 

 

 

 

 

 

8

وضعیت آموزش تکنسین های آزمایشگاه در مورد تشخیص سالک

 

 

 

 

 

 

9

موجود بودن دستورالعمل برنامه سالک

 

 

 

 

 

 

10

وضعیت آموزش عمومی ( جراید ، بیل برد، پوستر و پمفلت )

 

 

 

 

 

 

11

همکاری بهداشت محیط در برنامه عملیاتی

 

 

 

 

 

 

12

بازدید از سطوح محیطی طبق برنامه عملیاتی

 

 

 

 

 

 

13

وضعیت جلسات برون بخشی  کنترل سالک  و پیگیری مصوبات طبق برنامه عملیاتی

 

 

 

 

 

 

14

وضعیت سگ های ولگرد ( وجود سگ های ولگرد )

 

 

 

 

 

 

15

وضعیت پیگیری جمع آوری زباله ها

 

 

 

 

 

 

16

وضعیت چک حشره شناسی

 

 

 

 

 

 

17

وضعیت دپوی زباله ، نخاله ، فاضلاب ، کود حیوانی و

 

 

 

 

 

 

18

وضعیت  اماکن قدیمی ، مخروبه و خالی از سکنه

 

 

 

 

 

 

19

وضعیت فعالیت  مرکز درمان سالک ( استقرارپزشک ،دوره دیده ، امکانات و تجهیزات )

 

 

 

 

 

 

20

وضعیت جونده کشی

 

 

 

 

 

 

21

وضعیت سمپاشی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چک لیست  پایش  برنامه مراقبت بیماری سالک   مرکز سالک

معاونت  بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

شهرستان مورد بازدید

تاریخ بازدید

نام بازدید کننده :

ردیف

موارد بررسی

عالی

+80%

خوب

75%

متوسط

50%

ضعیف

25%

حداکثرامتیاز

امتیاز مکتسبه

1

وضعیت آموزش بیماران (راه انتقال ، تکمیل درمان ، پیشگیری ، اهمیت پانسمان )

 

 

 

 

 

 

2

وضعیت آگاهی پزشک در خصوص درمان طبق دستورالعمل  کشوری

 

 

 

 

 

 

3

وضعیت آگاهی کاردان  در خصوص درمان طبق دستورالعمل  کشوری

 

 

 

 

 

 

4

وضعیت درمان بیماران مبتلا به سالک مطابق پروتکل ( کرایوتراپی ، تزریق ، موضعی و سیستمیک )

 

 

 

 

 

 

6

وضعیت پیگیری موارد غیبت از درمان

 

 

 

 

 

 

7

وضعیت اطلاعات  کاردان  ( کارشناس مرکز بهداشتی درمانی از بیماری  سالک ( پیشگیری ، علایم بالینی ، درمان ، تشخیص ، راه های انتقال )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چک لیست  پایش  برنامه مراقبت بیماری سالک   سطح مرکز بهداشتی درمانی

معاونت  بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

شهرستان مورد بازدید

تاریخ بازدید

نام بازدید کننده :

ردیف

موارد بررسی

عالی

+80%

خوب

75%

متوسط

50%

ضعیف

25%

حداکثرامتیاز

امتیاز مکتسبه

1

وضعیت آموزش جامعه (راه انتقال ، تکمیل درمان ، پیشگیری ، اهمیت پانسمان )

 

 

 

 

 

 

2

وضعیت آگاهی پزشک در خصوص درمان طبق دستورالعمل  کشوری

 

 

 

 

 

 

3

وضعیت آگاهی کاردان  در خصوص درمان طبق دستورالعمل  کشوری

 

 

 

 

 

 

4

وضعیت درمان بیماران مبتلا به سالک مطابق پروتکل ( کرایوتراپی ، تزریق ، موضعی و سیستمیک )

 

 

 

 

 

 

5

وضعیت ثبت موارد بیماری

 

 

 

 

 

 

6

وضعیت پیگیری موارد غیبت از درمان

 

 

 

 

 

 

7

وضعیت اطلاعات  کاردان  ( کارشناس مرکز بهداشتی درمانی از بیماری  سالک ( پیشگیری ، علایم بالینی ، درمان ، تشخیص ، راه های انتقال )

 

 

 

 

 

 

8

وجود فرم های مربوطه ( 3 برگی ارجاع ، فرم درمان سیستمیک )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چک لیست  پایش  برنامه مراقبت بیماری سالک   سطح خانه بهداشت

معاونت  بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

شهرستان مورد بازدید

تاریخ بازدید

نام بازدید کننده :

ردیف

موارد بررسی

عالی

+80%

خوب

75%

متوسط

50%

ضعیف

25%

حداکثرامتیاز

امتیاز مکتسبه

1

وضعیت آگاهی بهورز  (راه انتقال ، تکمیل درمان ، پیشگیری ، اهمیت پانسمان  و نحوه پیگیری)

 

 

 

 

 

 

2

وضعیت ثبت موارد بیماری

 

 

 

 

 

 

3

وجود فرم 3 برگی ارجاع

 

 

 

 

 

 

4

وجود مواد آموزشی جهت مردم

 

 

 

 

 

 

5

  وضعیت آموزش جامعه   تحت پوشش(راه انتقال ، تکمیل درمان ، پیشگیری ، اهمیت پانسمان )

 

 

 

 

 

 

6

وضعیت پیگیری موارد غیبت از درمان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چک لیست  پایش  برنامه مراقبت بیماری سالک   سطح استان

معاونت  بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

شهرستان مورد بازدید:

تاریخ بازدید:

نام بازدید کننده :

ردیف

موارد بررسی

عالی

+80%

خوب

75%

متوسط

50%

ضعیف

25%

حداکثرامتیاز

امتیاز مکتسبه

1

وضعیت همکاری فوکال پوینت علمیاتی استان

( شرکت در جلسات ، آموزش ، مشاوره و درمان )

 

 

 

 

 

 

2

آیا نقشه  پراکندگی بیماری سالک  در واحد بیماریها موجود است ؟ 

 

 

 

 

 

 

3

وضعیت جامع عملیاتی دانشگاهی ( اهداف، وضعیت موجود ، فعالیت ها، بودجه ،  پایش و ارزشیابی )

 

 

 

 

 

 

4

وضعیت آموزش کارشناسان در یک سال اخیر  برابر برنامه عملیلتی

 

 

 

 

 

 

5

وضعیت اطلاع رسانی  عمومی ( صدا و سیما ، جراید ، بیل بورد و پوستر و پمفلت )

 

 

 

 

 

 

6

وضعیت بازدید های شهرستانی

 

 

 

 

 

 

7

میزان کمیته فعالیت دانشگاهی کنترل سالک  طبق برنامه عملیاتی

 

 

 

 

 

 

8

وضعیت جلسات و هماهنگی برون بخشی کنترل سالک ( طرح در شورای  سلامت و امنیت غذایی استان ، کمیته استانی زئونوز ، پیگیری مصوبات کمیته )

 

 

 

 

 

 

9

وضعیت تهیه ، توزیع و نگهداری دارو

 

 

 

 

 

 

10

وضعیت آزمایشگاه رفرانس سالک دانشگاه طبق دستورالعمل

 

 

 

 

 

 

11

وضعیت تجهیز و راه اندازی آزمایشگاه شهرستانی

 

 

 

 

 

 

12

وضعیت کنترل کیفی نمونه های آزمایشگاه شهرستانی

 

 

 

 

 

 

13

سابقه شرکت پرسنل آزمایشگاهرفرانس در دوره های اموزش کشوری

 

 

 

 

 

 

14

وضعیت  آموز ش پرسنل آزمایشگاه  شهرستانها  طبق دستورالعمل کشوری

 

 

 

 

 

 

15

وضعیت چک حشره شناسی در شهرستانهای تحت پوشش طبق دستورالعمل

 

 

 

 

 

 

16

وضعیت جونده کشی در شهرستان های تحت پوشش طبق دستورالعمل

 

 

 

 

 

 

17

وضعیت نوع انگل در شهرستانهای آلوده در 5 ساله اخیر

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 9:23 توسط عبدالغفار حسن زهی |

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

چك ليست بازديد از بيماري تب مالت درسطح شهرستان

ردیف

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

امتیاز

1

آيا دستورالعمل مبارزه باتب مالت درمركزبهداشت شهرستان وجود دارد؟

 

 

 

2

آيا برنامه جامع عملياتي تدوين شده است؟

 

 

 

3

آيا برنامه جامع عملياتي تدوين شده اجراء می گردد؟

 

 

 

4

آيا نقشه پراكندگي بيماري در ستاد شهرستان موجود است؟

 

 

 

5

آيا پسخوراند بازديدهاي نظارتي به مراكز بهداشتي درماني ارسال مي گردد؟

 

 

 

6

آيا گزارش عملكرد سال گذشته در ستاد شهرستان موجود است؟

 

 

 

7

آيا برنامه آموزشي جهت كاركنان تدوين واجرا شده است؟

 

 

 

8

آيا آمارواطلاعات وثبت داده ها از طريق سيستم پورتال   بموقع انجام ميشود  سه ماهه  اخیر در سالجاری  بررسی گردد؟

 

 

 

9

آیاتجزیه وتحلیل آماری توسط کارشناس مربوطه صورت گرفته است ؟

 

 

 

10

آیا هماهنگی بین بخشی مداوم و مستمر بین مرکز بهداشت و دامپزشکی شهرستان  صورت گرفته است ؟ بررسی سه ماهه اخیر

 

 

 

11

آیا  روستاها و خانوارهای دارای دام مبتلا، دام های واجد الشرایط و خانوارهای دارای دام سقط شده به دامپزشکی کتبا" اعلام گردیده است ؟

 

 

 

12

آیا موارد انسانی بیماری به دامپزشکی  کتبا" اعلام گردیده اند ؟

 

 

 

13

آيا موارد بيماري به موقع از مراكز بهداشتي و درماني گزارش ميشود؟

 

 

 

14

آيا داروهاي مورد نياز بيماران بموقع تامين مي شود؟

 

 

 

15

آيا آمار بيماري از بيمارستانها و مطبها جمع آوري و گزارش ميگردد؟

 

 

 

16

آياآمار ماهیانه  بيماري به موقع از مراكز بهداشتي و درماني ارسال ميشود؟

 

 

 

17

آيا فرم بررسي انفرادي  بیماران تكميل و به مركز بهداشت شهرستان ارسال گردیده است ؟

 

 

 

18

آ يا تبادل اطلاعات اماري بين مركز بهداشت و دامپزشكي صورت گرفته است؟

تعداد مواردبیماری درانسان و دام ماهانه، اعلام کانونهای آلودگی دامی، و انسانی ، آمار واکسیناسیون بروسلوز در بره و بزغاله ، تعداد دامهای تست شده و موارد مثبت بروسلوز ، تعداد موارد دام ذبح شده   نداشتن یک مورد به منزله خیر است

 

 

 

19

آیا شهرستان  بر نحوه آموزش مراکز و خانه های بهداشت نظارت دارد ؟  بررسی گزارشات رسیده از مراکز

 

 

 

20

آيا شهرستان كليه جزوات آموزشي و مکاتبات استانی را  را به مراكز بهداشتي درماني ارسال نموده است؟

 

 

 

21

آيا آزمايشات تب مالت در شهرستان انجام ميشود ؟

 

 

 

22

آیاموارد مثبت بازگشت  داده شده از آزمایشگاه ، وبیمارستانها  جهت ثبت در فرم پیگیری به مرکز بهداشتی درمانی  ارجاع می گردند؟

 

 

 

23

ایا موارد مشکوک به  مرکز بهداشتی درمانی روستایی جهت معاینه توسط پزشک و انجام آزمایشات لازم و تشخیص قطعی  ارجاع می گردد؟

 

 

 

24

آیا کارشناس شهرستان  تعاریف بیماری  را بر اساس دستورالعمل می داند ؟

 

 

 

 

  

 

چك ليست بازديد از بيماري تب مالت درسطح مرکز بهداشتی و درمانی

 

 

ردیف

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

امتیاز

 

 

1

آيا دستورالعمل مبارزه باتب مالت درمركزبهداشت  مرکز بهداشتی و درمانی  وجود دارد؟

 

 

 

 

 

2

آيا برنامه جامع عملياتي تدوين شده است؟

 

 

 

 

 

3

آيا نقشه پراكندگي بيماري در  مرکز بهداشتی و درمانی موجود است؟

 

 

 

 

 

4

آيا پسخوراند بازديدهاي نظارتي در  مراكز بهداشتي درماني وجود دارد ؟

 

 

 

 

 

5

آيا برنامه آموزشي جهت بهورزان و مامورین محیطی  تدوين واجرا شده است؟

 

 

 

 

 

6

آيا شهرستان كليه جزوات آموزشي را به مراكز بهداشتي درماني ارسال نموده است؟

 

 

 

 

 

7

ايا کانون های  الوده بيماري شناسايي و به دامپزشکی اعلام گردیده است ؟

 

 

 

 

 

8

آيا هماهنگي بين بخشي با سازمان دامپزشكي  صورت گرفته است؟ (  در مراکز بخش )

 

 

 

 

 

9

آيا موارد بيماري به موقع از مراكز بهداشتي و درماني   به ستاد شهرستان گزارش شده است ؟

 

 

 

 

 

10

آیا  روستاها و خانوارهای دارای دام مبتلا، دام های واجد الشرایط و خانوارهای دارای دام سقط شده به دامپزشکی و یامرکز بهداشت  کتبا" اعلام گردیده است ؟

 

 

 

 

 

11

آیا   نظارت بر صحت  گزارش  بهورزان  در مورد روستاها و خانوارهای دارای دام مبتلا، دام های واجد الشرایط و خانوارهای دارای دام سقط شده توسط مرکز انجام شده  است ؟

 

 

 

 

 

12

آيا در مورد صحت کار درمان بیماران توسط بهورز توسط مرکز بهداشتی و درمانی انجام گرفته است ؟(نظارت برمصرف دارو ی آنها )

 

 

 

 

 

13

آيا داروهاي مورد نياز بيماران بموقع تامين مي شود؟

 

 

 

 

 

14

آیا به اندازه مورد نیاز  فرم  گزارش اطلاعات بیماری (بررسي انفرادي )   در مرکز موجود است ؟

 

 

 

 

 

15

آيا براي بيماران فرم  گزارش اطلاعات بیماری (بررسي انفرادي )  بموقع تكميل و به مركز بهداشت شهرستان ارسال ميگردد؟

 

 

 

 

 

16

آیا موارد انتقال محلی سریعا"  به مرکز بهداشت شهرستان اطلاع داده شده است ؟

 

 

 

 

 

17

آیا   منطقه آلوده موارد وارده  مشخص و نسبت به شناسایی منبع عفونت اقدام لازم صورت گرفته است ؟

 

 

 

 

 

18

آیا بررسی سیمای اپیدمیولوژیک به محض کشف اولین مورد توسط کاردان و پزشک مرکز صورت گرفته ( مخزن بیماری  مشخص گردیده و  انتقال محلی یا مورد مثبت وارده می باشد )

 

 

 

 

 

19

 ایا آزمایش رایت در مرکز با نظارت پزشک انجام می گیرد و گزارشات توسط  کاردان جمع آوری و ثبت می گردند؟

 

 

 

 

 

20

آیا موارد مثبت  ثبت شده در دفتر آزمایشگاه مرکز بعنوان آمار موارد مثبت تب مالت تلقی می گردندیا گزارش آزمایشگاه شهرستان ؟

 

 

 

 

21

آیاموارد مثبت بازگشت  داده شده از مرکز بهداشتی  ، درمانی وبیمارستانها در فرم پیگیری ثبت می گردند؟

 

 

 

 

 

22

ایا موارد مشکوک   پس از  معاینه توسط پزشک و انجام آزمایشات لازم و تشخیص قطعی   به آزمایشگاه ارجاع  می گردند؟

 

 

 

 

 

23

گزارش  ماهانه بیماری  بموقع به مرکز بهداشت اعلام می گردد؟

 

 

 

 

 

24

آیا کاردان یا پزشک مرکز تعاریف بیماری  را بر اساس دستورالعمل می داند ؟

 

 

 

 

 

25

آيا به افراد بيمار آموزش جهت رعايت نكات بهداشتي داده شده است؟

 

 

 

 

 

26

آيا به مردم در مورد بيماري و راههاي سرايت و پيشگيري آموزش داده شده است ؟

 

 

 

 

 

27

آیا نظارت بر آموزش مردم توسط بهورزان  توسط کاردان و یا پزشک انجام می گیرد ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

چك ليست بازديد از بيماري تب مالت درسطح خانه بهداشت

ردیف

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

امتیاز

1

آيا دستورالعمل مبارزه باتب مالت در   خانه بهداشت وجود دارد؟

 

 

 

2

آيا برنامه آموزشي جهت بهورزان و مامورین محیطی  تدوين واجرا شده است؟

 

 

 

3

آيا كليه جزوات آموزشي از مراكز بهداشتي درماني   به خانه بهداشت ارسال گردیده  است؟

 

 

 

4

ایا موارد مشکوک به  مرکز بهداشتی درمانی روستایی جهت معاینه توسط پزشک و انجام آزمایشات لازم و تشخیص قطعی  ارجاع می گردد؟

 

 

 

5

آیاموارد مثبت بازگشت  داده شده از مرکز بهداشتی  ، درمانی وبیمارستانها در فرم پیگیری ثبت می گردند؟

 

 

 

6

آیا خانوارهای دارای دام مبتلا به بیماری تب مالت  توسط بهورز شناسایی گردیده اند ؟

 

 

 

7

 آیا دام های واجد الشرایط توسط بهورز امارگیری  و شناسایی  شده اند ؟

 

 

 

8

ایا خانوارهای دارای دام های سقط شده توسط بهورز شناسایی و مشخصات آن ها ثبت می شود ؟

 

 

 

9

آیا خانوارهای دارای دام مبتلا، دام های واجد الشرایط و خانوارهای دارای دام سقط شده به مرکز بهداشتی درمانی   کتبا"اعلام گردیده است ؟

 

 

 

10

آيا داروهاي مورد نياز بيماران بموقع تامين مي شود؟

 

 

 

11

آيا پيگيري   ونظارت برمصرف دارو ی بیماران مثبت تب مالت توسط بهورز انجام می گیرد ؟

 

 

 

12

آيا فرم   پیگیری بيماران  بموقع  تكميل و به مركز بهداشتی درمانی  ارسال ميگردد؟

 

 

 

13

آيا به مردم در مورد بيماري و راههاي سرايت و پيشگيري آموزش داده شده است ؟

 

 

 

14

آيا به افراد بيمار  و خانواده آنان آموزش جهت رعايت نكات بهداشتي داده شده است؟

 

 

 

15

آيا به دامداران در مورد بيماري اموزش داده شده است؟

 

 

 

16

آیا بیماریابی  موارد مشکوک بر اساس  علایم بالینی انجام می گیرد؟

 

 

 

17

آيا بهورز راههاي انتقال و پيشگيري بيماري را مي داند؟

 

 

 

18

آيا بهورزدر مورد  بيماري تب مالت اطلاعات كافي دارد؟

 

 

 

 

  

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 9:23 توسط عبدالغفار حسن زهی |

 

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

چك ليست بازديد از  حیوان گزیدگی و  بيماري هاری  پزشکان خانواده

الف – هاری    ( تجهیزات )

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

آيا دستورالعمل بيماري هاري درمركز و خانه بهداشت  وجود دارد

 

 

آيا برنامه جامع عملياتي تدوين شده است

 

 

آيا اتاق هاري با كليه امكانات در مرکز درمان هاری  نظر گرفته شده استدر صورتیکه مرکز مربوطه اقدامات درمانی هاری را انجام می دهد

 

 

آیا موادبیولوژیک زیر دراطاق تجهیز هاری موجود میباشد؟

واکسن ضد هاری انسانی ، واکسن کزاز ( توام یا ثلاث)، سرم ضد هاری انسانی ، سرم ضد کزاز ، الکل 40تا 70 درجه ، محلول بتادین یک درصد، آنتی هیستامین ، کورتیکو ستروئید،و اپی نفرین، آنتی بیوتیکهای مورد نیاز ، صابون معمولی و مایع ( نداشتن یک مورد در ستون خیرعلامت زده شود)

 

 

ايا كميته اتلاف سگهاي ولكرد تشكيل شده است؟

 

 

آياواكسن و سرم ضد هاري مورد نياز بيماران بموقع تامين مي شود؟

 

 

ایا واکسن و سرم ضد هاری در زنجیره سرد  به اندازه  حداقل به تعداد 20 بیمار وجود دارد؟

 

 

آیا دفتر موارد حیوان گزیدگی در  ستاد شهرستان و یا مرکز درمان هاری موجود است و گزارش بازدید  کارشناس زئونوز  در دفتر ثبت است ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ب- عملکرد

حیوان گزیدگی ( هاری ) 

آيا شهرستان كليه جزوات آموزشي را به مراكز بهداشتي درماني ارسال نموده است؟

 

 

آيا فرد حيوان گزيده سريعا به مركز بهداشت ارجاع ميشود؟

 

 

آيا به فرد حيوان گزيده در مورد ادامه واكسيناسيون آموزش داده ميشود؟

 

 

ایاافرادحیوان گزیده  مورد واکسیناسیون و دیگر اقدامات ( سرم تراپی)انجام گرفته اند (بررسی موارد در دفتر ثبت موارد در سه ماهه اخیر)؟

 

 

آيا براي افراد حيوان گزيده كارت واكسيناسيون صادر ميشود؟

 

 

آيا هماهنگي بين بخشي   با  سازمانهای ذیربط صورت گرفته است ( صورتجلسات در سه ماهه اخیر بررسی شود؟

 

 

آياآمار ماهیانه  بيماري به موقع از مراكز بهداشتي و درماني ارسال ميشود؟

 

 

آيا براي بيماران   هاری فرم بررسي انفرادي تكميل و به مركز بهداشت شهرستان ارسال ميگردد؟

 

 

آيا با دامپزشكي در مورد واكسيناسيون سگهاي خانگي و گله هماهنگي شده است؟

 

 

آيا موارد بيماري به موقع از مراكز بهداشتي و درماني گزارش ميشود؟

 

 

آيا برنامه جامع عملياتي تدوين شده است؟

 

 

آيا مواردحیوان گزیدگی  به موقع    به  شهرستان گزارش ميشود؟

 

 

ايا كميته اتلاف سگهاي ولكرد تشكيل شده است در مراکز بخش ؟

 

 

ایاکمیته گزارشی ازاتلاف سگهای ولگردارسال نموده است ؟

 

 

آيا با دامپزشكي در مورد واكسيناسيون سگهاي خانگي و گله هماهنگي شده است  (

مراکر بهداشتی و درمانی بخش )

 

 

آيا شهرستان كليه مکاتبات حیوان گزیدگی و هاری را به خانه های بهداشت ارسال کرده است ؟

 

 

آیا پیگیری لازم برای افراد حیوان گزیده در مورد ادامه واکسیناسیون  علیه هاری و راهنمایی وی در صورت عدم مراجعه به موقع آموزش لازم داده است ؟

 

 

آیا واکسن های موجود در شرایط  استاندارد زنجیره سرد  نگهداری می گردند؟

 

 

آیا کلیه اطلاعات خواسته شده در دفتر پیگیری موارد حیوان گزیدگی تکمیل می گردد؟

 

 

آيا موارد غیبت از درمان  حيوان گزيده  توسط پزشک پیگیری می گردند؟

 

 

آیا واکسن های موجود در مرکز دارای تاریخ انقضاء می باشند ؟

 

 

آيا پسخوراند بازديدهاي نظارتي به  خانه بهداشت  ارسال ميگردد؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ج -  آگاهی و اطلاعات هاری

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

آيا برنامه آموزشي جهت بهورزان و مامورین محیطی  تدوين واجرا شده است

 

 

آيا مسئول درمان هاري دوره  اموزشي را گذرانده است

 

 

آيا به مردم در مورد بيماري و راههاي سرايت و پيشگيري آموزش داده شده است

 

 

آیا مطالب آموزشی  ارسالی ازاستان  به خانه های بهداشت و پایگاه های بهداشتی   ارسال گردیده است ؟

 

 

آيا فرد حيوان گزيده سريعا به مركز بهداشت ارجاع ميشود

 

 

آیا پزشک تعاریف  مورد مشکوک ، محتمل و قطعی را می داند؟

 

 

آيا  پزشک نحوه برخورد با فرد حيوان گزيده را مي داند

 

 

آیا در مورد کشتارهای غیر مجاز به مردم  آموزش داده است ؟

 

 

آیا پزشک مرکز نام واکسن های مورد استفاده را می داند ؟

 

 

آيا به مردم در مورد بيماري و راههاي سرايت و پيشگيري آموزش داده شده است ؟

 

 

آیا به دامداران و روستاییان در خصوص همکاری با مسئولان دامپزشکی در زمینه شناسایی و قلاده زدن و واکسینه نمودن سگ های خانگی و سگ گله علیه هاری  آموزش داده شده است ؟

 

 

 

 

 

آيا به فرد حيوان گزيده در مورد ادامه واكسيناسيون آموزش داده ميشود ؟

 

 

آيا بهورز نحوه برخورد با فرد حيوان گزيده را مي داند؟

جواب :   شستشوی محل جراحت فرد حیوان گزیده با آب و صابون و ارجاع فوری به مرکز درمان پیشگیری هاری و آموزش وی در زمینه خطر بیماری هاری و نقش درمان پیشگیری از هاری

 

 

آیا در مورد کشتارهای غیر مجاز به مردم  آموزش داده است ؟

 

 

آیا پیگیری لازم برای افراد حیوان گزیده در مورد ادامه واکسیناسیون  علیه هاری و راهنمایی وی در صورت عدم مراجعه به موقع آموزش لازم داده است ؟

 

 

آیا پزشک تعداد نوبت های واکسیناسیون ( روزهایی که باید واکسن تزریق گردد ) را می داند

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

چك ليست بازديد از  سالک  پزشکان خانواده

الف – سالک     ( تجهیزات )

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

آیا آمپول گلوکانتیم در مرکز وجود دارد

 

 

آیا  فرم های مربوطه ( 3 برگی ارجاع ، فرم درمان سیستمیک )

 

 

آیا کارت درمان سالک در مرکز  وجود دارد ؟

 

 

آیا کارت همراه بیمار سالک در مرکز وجود دارد؟

 

 

 

 

ب- عملکرد سالک  

آيا دستورالعمل بيماري سالک درمركز و خانه بهداشت  وجود دارد

بلی

خی

آيا برنامه جامع عملياتي تدوين شده است

 

 

آیا نقشه  پراکندگی بیماری سالک  موجود است ؟ 

 

 

وضعیت پیگیری موارد غیبت از درمان

 

 

وضعیت درمان بیماران مبتلا به سالک مطابق پروتکل ( کرایوتراپی ، تزریق ، موضعی و سیستمیک )

 

 

وضعیت ثبت موارد بیماری  سالک

 

 

وضعیت بیماریابی فعال در خصوص موارد ACL

 

 

وضعیت راه اندازی آزمایشگاه تشخیصی سالک

 

 

بازدید از سطوح محیطی طبق برنامه عملیاتی

 

 

وضعیت جلسات برون بخشی  کنترل سالک  و پیگیری مصوبات طبق برنامه عملیاتی

 

 

وضعیت سگ های ولگرد ( وجود سگ های ولگرد )

 

 

وضعیت پیگیری جمع آوری زباله ها

 

 

وضعیت چک حشره شناسی

 

 

وضعیت دپوی زباله ، نخاله ، فاضلاب ، کود حیوانی و

 

 

وضعیت  اماکن قدیمی ، مخروبه و خالی از سکنه

 

 

وضعیت جونده کشی

 

 

وضعیت سمپاشی

 

 

آیا موارد سالک به مرکز درمان سالک گزارش می شوند؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ج -  آگاهی و اطلاعات  سالک

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

وضعیت آموزش جامعه (راه انتقال ، تکمیل درمان ، پیشگیری ، اهمیت پانسمان )

 

 

وضعیت آگاهی پزشک در خصوص درمان طبق دستورالعمل  کشوری

 

 

وجود مواد آموزشی جهت مردم

 

 

آیا پزشک مرکز تعاریف بیماری  را بر اساس دستورالعمل می داند ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

چك ليست بازديد از  سالک  پزشکان خانواده

الف – تب مالت     ( تجهیزات )

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

آيا داروهاي مورد نياز بيماران بموقع تامين مي شود؟

 

 

آیا به اندازه مورد نیاز  فرم  گزارش اطلاعات بیماری (بررسي انفرادي )   در مرکز موجود است ؟

 

 

 

 

ب- عملکرد     تب مالت

موارد بررسی

بلی

 خیر

آيا دستورالعمل مبارزه باتب مالت درمركزبهداشت  مرکز بهداشتی و درمانی  وجود دارد؟

 

 

آيا برنامه جامع عملياتي تدوين شده است؟

 

 

آيا نقشه پراكندگي بيماري در  مرکز بهداشتی و درمانی موجود است؟

 

 

آيا پسخوراند بازديدهاي نظارتي در  مراكز بهداشتي درماني وجود دارد ؟

 

 

آيا برنامه آموزشي جهت بهورزان و مامورین محیطی  تدوين واجرا شده است؟

 

 

آيا شهرستان كليه جزوات آموزشي را به مراكز بهداشتي درماني ارسال نموده است؟

 

 

ايا کانون های  الوده بيماري شناسايي و به دامپزشکی اعلام گردیده است ؟

 

 

آيا هماهنگي بين بخشي با سازمان دامپزشكي  صورت گرفته است؟ (  در مراکز بخش )

 

 

آيا موارد بيماري به موقع از مراكز بهداشتي و درماني   به ستاد شهرستان گزارش شده است ؟

 

 

آیا  روستاها و خانوارهای دارای دام مبتلا، دام های واجد الشرایط و خانوارهای دارای دام سقط شده به دامپزشکی و یامرکز بهداشت  کتبا" اعلام گردیده است ؟

 

 

آیا   نظارت بر صحت  گزارش  بهورزان  در مورد روستاها و خانوارهای دارای دام مبتلا، دام های واجد الشرایط و خانوارهای دارای دام سقط شده توسط مرکز انجام شده  است ؟

 

 

آيا در مورد صحت کار درمان بیماران توسط بهورز توسط مرکز بهداشتی و درمانی انجام گرفته است ؟(نظارت برمصرف دارو ی آنها )

 

 

آيا براي بيماران فرم  گزارش اطلاعات بیماری (بررسي انفرادي )  بموقع تكميل و به مركز بهداشت شهرستان ارسال ميگردد؟

 

 

آیا موارد انتقال محلی سریعا"  به مرکز بهداشت شهرستان اطلاع داده شده است ؟

 

 

آیا   منطقه آلوده موارد وارده  مشخص و نسبت به شناسایی منبع عفونت اقدام لازم صورت گرفته است ؟

 

 

آیا بررسی سیمای اپیدمیولوژیک به محض کشف اولین مورد توسط پزشک مرکز صورت گرفته ( مخزن بیماری  مشخص گردیده و  انتقال محلی یا مورد مثبت وارده می باشد )

 

 

 ایا آزمایش رایت در مرکز با نظارت پزشک انجام می گیرد و گزارشات توسط  کاردان جمع آوری و ثبت می گردند؟

 

 

آیا موارد مثبت  ثبت شده در دفتر آزمایشگاه مرکز بعنوان آمار موارد مثبت تب مالت تلقی می گردندیا گزارش آزمایشگاه شهرستان ؟

 

 

آیاموارد مثبت بازگشت  داده شده از مرکز بهداشتی  ، درمانی وبیمارستانها در فرم پیگیری ثبت می گردند؟

 

 

ایا موارد مشکوک   پس از  معاینه توسط پزشک و انجام آزمایشات لازم و تشخیص قطعی   به آزمایشگاه ارجاع  می گردند؟

 

 

گزارش  ماهانه بیماری  بموقع به مرکز بهداشت اعلام می گردد؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ج -  آگاهی و اطلاعات   تب مالت

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

آیا پزشک مرکز تعاریف بیماری  را بر اساس دستورالعمل می داند ؟

 

 

آيا به افراد بيمار آموزش جهت رعايت نكات بهداشتي داده شده است؟

 

 

آيا به مردم در مورد بيماري و راههاي سرايت و پيشگيري آموزش داده شده است ؟

 

 

آیا نظارت بر آموزش مردم توسط بهورزان  توسط پزشک انجام می گیرد ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

چك ليست بازديد از  سالک  پزشکان خانواده

الف CCHF    ( تجهیزات )

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

آیا راهنمای کنترل بیماری CCHF   در مرکز موجود می باشد ؟

 

 

آیا فرم بررسی انفرادی و فرم امتیاز دهی در مرکز موجود می باشد ؟

 

 

 

 

ب- عملکرد           CCHF

آيا کتاب  راهنمای  مبارزه با   بیماری        CCHF  درمركز وجود دارد؟

بلی

خی

آيا برنامه جامع عملياتي سالجاری  تدوین شده است؟

 

 

آیا بررسی محیطی توسط پزشک مرکز در صورت وجود بیماری صورت گرفته است ؟

 

 

آیا نظارت بر وضعیت کشتار دام های منطقه تحت پوشش وجود دارد؟

 

 

ايا نقاط الوده بيماري شناسايي شده است؟

 

 

آيا به دامداران ، چوبداران در مورد بيماري اموزش داده شده است؟

 

 

آيا هماهنگي بين بخشي با سازمان دامپزشكي درمورد پی گیری بیماری و بررسی وضعیت مخزن بیماری   صورت گرفته است؟

 

 

آیا بازدید مشترک با دامپزشکی انجام می گیرد؟ تعداد بازدید ها در سه ماهه اخیر

 

 

آیابا آزمایشگاه در مورد تهیه نمونه ها هماهنگی انجام گرفته است؟

 

 

آیا نمونه های سرم خون بیماران هر سه نوبت به موفع تهیه می گردند؟

 

 

آیا نمونه های سرم خون بیماران طیق دستورالعمل انجام می گیرد؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ج -  آگاهی و اطلاعات  CCHF

موارد مورد بررسی

بلی

خیر

آیا پزشک مرکز بهداشتی و درمانی در دوره  های آموزشی CCHF طی یک سال گذشته شرکت نموده است ؟

 

 

آیا پزشک مرکز تعاریف  استاندارد  بیماری را می داند ؟

 

 

آیا برنامه آموزشی جهت بهورزان و مامورین محیطی تدوین گردیده است ؟ 

 

 

آیا برنامه آموزشی تدوین شده جهت بهورزان و مامورین محیطی اجراء گردیده است ؟ 

 

 

آیا کارگران  کشتارگاه و کارگران بسته بندی گوشت  دارای کارت نتدرستی بوده و آمورشهای لازم را گذرانده اند؟

 

 

آیا برنامه آموزشی  طبق برنامه عملیاتی تدوین شده  جهت کارکنان درگیر کلاس آموزشی برگزار شده است؟

 

 

آیاطیق برنامه آموزشی جهت قصابان ،چوبداران،دامداران،و کارفرمایانی که  باحمل ، بسته بندی  گوشت سر و کاردارند کلاس آموزشی برگزار شده است؟  ( سه ماهه اخیر بررسی شود)

 

 

آیا پزشک نحوه برخورد با بیماران را می داند /

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 9:22 توسط عبدالغفار حسن زهی |

راهنماي استفاده از داروي خوراكي ميلتفوسين براي درمان بيماران مبتلا به كالا آزار :

 اين دارو براي بيماراني  كه دو دوره درمان گلوكانتيم دريافت كرده اند و علائم هنوز پا برجاست و يا عود كرده بكار مي رود لذا به همراه درخواست دارو  كليه پرونده هاي درماني بيمار و نسخه پزشك ارسال گردد .

- دارو خوراكي  و بصورت كپسولهاي 10 و 50 ميلي گرمي وجود دارد .

-         اين دارو براي كودكان زير دو سال و   زنان باردار  تجويز نمي شود.

- با توجه به خطر بالقوه اين دارو براي جنين ، خانمهايي كه در سنين باروري هستند بايستي قبل از تجويز دارو تست بارداري انجام دهند  و تا سه ماه پس از پايان درمان باردار نشوند.

مقدار مصرف دارو:

-         براي  كودكان ( 11-2 سال ) :  به مقدار mg   5/2  ميلي گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن  در هر روز – شامل يك كپسول 50 ميلي گرمي بعد از غذا  به مدت 28 روز

-         براي سنين12 سال و بالاتر با وزن كمتر از 25 كيلو گرم :  به مقدار mg   50  روزانه  شامل يك كپسول 50 ميلي گرمي در صبح  بعد از غذا  به مدت 28 روز

-         براي سنين 12 سال و بالاتر  با وزن 50-25 كيلو گرم :  به مقدار mg   100    روزانه  شامل يك كپسول 50 ميلي گرمي در صبح  بعد از غذا و يك كپسول 50 ميلي گرمي درشب   بعد از غذا به مدت 28 روز. (2 كپسول 50 ميلي گرمي  در روز )

-         براي سنين 12 سال و بالاتر  با وزن بيشتر  از 50 كيلو گرم :  به مقدار mg   150    روزانه  – شامل يك كپسول 50 ميلي گرمي در صبح  بعد از غذا ، يك كپسول 50 ميلي گرمي درظهر بعد از غذا و يك كپسول 50 ميلي گرمي درشب  بعد از غذا  به مدت 28 روز. (3 كپسول 50 ميلي گرمي  در روز )

عوارض جانبي دارو :

عوارض اين دارو نسبت به درمانهاي رايج براي درمان كالا آزار خفيف است و در 98%موارد عوارض جانبي ندارد . دارو ممكن است باعث استفراغ در بيمار شود ولي استفراع بلافاصله بعد از مصرف دارو رخ نمي دهد و شديدنيست ودر  چند روزپس از شروع مصرف دارو پديد مي آيد . مي باشد .در هر گونه پيدايش راشهاي پوستي و يا افزايش علائم گوارشي دارو بايستي با نظر پزشك قطع  گردد و بيمار به متخصص  ارجاع شود.

 

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 9:6 توسط عبدالغفار حسن زهی |

مقدمه و اهمیت موضوع

تأمین سلامت و ارتقای سطح بهداشتی جامعه یکی از اصول برنامه های اجتماعی و اقتصادی کشور می باشد، که با کاهش بیماری ها و معلولیت های ناشی از آن و پرورش انسان هایی با توانایی بالای جسمی و روحی و جامعه سالم شکل خواهد گرفت.

بیماری تب مالت در حیوان به نام بیماری سقط جنین واگیر موسوم می باشد و با نام های دیگری نظیر تب مواج، تب دیوانه و تب مدیترانه ای نیز نامیده می شود.

امروزه تب مالت در کشور ما یکی از شایعترین بیماری های مشترک انسان و دام بوده و به عنوان یکی از مشکلات اقتصادی ـ بهداشتی جامعه نیز مطرح می باشد. صدمات اقتصادی این بیماری در دام ها، منحصر به سقط جنین، کاهش وزن و کمبود شیر نبوده، بلکه مانع تجارت بین المللی به عنوان مسأله ای عمده در اقتصاد دولت ها به حساب می آید.

عامل بیماری

عامل بیماری به نام بروسلا، یک کوکو باسیل کوچک، غیر متحرک، گرم منفی و بدون اسپور می باشد که در محیط هوازی رشد می نماید. در مقابل خشک شدن نسبتاً مقاوم بوده و مدت طولانی در دمای پایین و مواد بیولژیکی زنده می ماند. مواد ضد عفونی کننده مانند فرمالوئید، هیپوکلریت، فنل و... ارگانیسم را از بین می برند. این میکرب با پاستوریزاسیون نیز کشته می شود.

وضعیت بیماری در جهان

بیماری در تمام جهان، به خصوص در کشورهای اطراف مدیترانه (اروپای جنوبی، شمال و شرق آفریقا)، خاورمیانه، هندوستان و آسیای مرکزی مشاهده می شود. تا به حال 17 کشور (جزایر دریای مانش، نروژ، سوئد، فنلاند، دانمارک، سوئیس، چک و اسلواکی، رومانی، انگلستان، ولز، اسکاتلند، هلند، ژاپن، اتریش، لوکزامبورگ، قبرس، بلغارستان، ایسلند و مجمع الجزایر ویرجینیا) این بیماری را ریشه کن کرده اند.

 

 

وضعیت بیماری در ایران

این بیماری در ایران، از سالیان پیش، به صورت بومی وجود داشته و نخستین بار بروسلا توسط کارشناسان انستیتو پاستور ایران در سال 1311، از خون یک بیمار جدا شد. از آن سال به بعد پژوهش های زیادی به منظور تعیین تنگناها و مشکلات مربوط به این بیماری صورت گرفته و پیشرفت های قابل ملاحظه ای در زمینه تهیه انواع واکسن های دامی بروسلا به دست آمده است. نتیجه کلی آخرین بررسی ها نشان می دهد:

1ـ بیماری در تمام سنین وجود دارد، ولی وفور آن در سنین 45- 15 سالگی می باشد. یعنی نیروی فعال و کارآمد کشور در معرض خطر این بیماری هستند.

2ـ بیماری در هر دو جنس دیده می شود، ولی با اختلاف کمی در مردان (55%) بیشتر از زنان (45%) می باشد.

3ـ این بیماری را نمی توان منحصراً یک بیماری شغلی محسوب نمود، ولی شغل به عنوان یک عامل خطر در ابتلا به بیماری مطرح می باشد.

4ـ این بیماری در تمام فصول وجود دارد، اما در فصل بهار و تابستان، یعنی فصل زایش و شیردهی دام ها بیشتر دیده می شود.

5ـ پراکندگی بیماری در استان های مختلف کشور به شرح زیر می باشد:

الف) استان های با آلودگی شدید (بروز بیش از 225 درصد هزار):

لرستان، ایلام، همدان

ب) استان های با آلودگی متوسط (بروز کمتر از 225 درصد هزار و بیشتر از 114 درصد هزار):

چهار محال و بختیاری، مرکزی، کرمانشاه

ج) استان های با آلودگی کم (بروز کمتر از 114 درصد هزار):

آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، کردستان، فارس، اصفهان، خوزستان، زنجان، مازندران، سمنان

راه های سرایت بیماری

این بیماری به سه طریق از دام به انسان منتقل می شود:

1) مصرف محصولات لبنی خام یا غیر پاستوریزه، به ویژه شیر خام، پنیر تازه و خامه؛

2) از راه خراش پوست و تماس مستقیم با خون و گوشت تازه حیوان آلوده؛

3) از راه استنشاق هوای آلوده به گرد و خاک آغشته به مدفوع و ادرار دام اصطبل و آزمایشگاه.

راه های دیگر انتقال بیماری تب مالت، شامل پاشیدن اتفاقی واکسن زنده بروسلا به داخل چشم حین واکسیناسیون حیوان یا پاشیدن مایع آمینوتیک حیوان بیمار موقع زایمان به چشم و بینی یا دهان دامپزشک، و بالاخره از طریق انتقال خون و پیوند مغز استخوان می باشد.

انتقال بیماری بروسلوز از انسانی به انسان دیگر، از طریق آمیزش جنسی، به دلیل وجود میکروارگانیسم در اسپرم انسان احتمال دارد. در شیر مادران شیرده نیز می توان ارگانیسم را پیدا کرد و ممکن است بیماری به شیرخوار منتقل گردد.

در روستاها و عشایر ایران بین چادرها و کلبه های روستاییان و محل نگهداری گوسفندان فاصله چندانی وجود ندارد. نوازش نوزاد دام توسط کودکان و مصرف محصولات لبنی به خصوص آغوز از علل شایع انتشار تب مالت در ایران می باشد. ذبح دام های آلوده در کشتارگاه ها می تواند موجب انتشار بیماری شود. دام های آلوده باید در کشتارگاه های مجهز و بهداشتی ذبح گردند و ضروری است که در فریزر نگهداری شوند تا امکان آلودگی آن ها از بین برود.

طبق مطالعات دکتر ف ـ اعیان روی کنه ها، به علت توزیع جغرافیایی بالا، این انگل نقش مهمی در همه گیری شناسی تب مالت در ایران دارد. در این رابطه می توان نمای زیر را نشان داد:

دوره کمون

در شرایطی که برخورد با عفونت دائمی باشد، چه از راه استفاده از لبنیات آلوده و چه در اثر شغل مخصوص، تعیین زمان دقیق پیدایش عفونت و لذا دوره کمون غیر ممکن خواهد بود. اما در مواردی که عفونت به دنبال یک تماس مجزا بوده، دوره کمون اغلب بین 1 تا 3 هفته می باشد. گاهی اوقات بین 6 تا 17 ماه نیز گزارش شده است.

علائم بیماری

علائم بیماری متنوع بوده و دارای چهره های گوناگون می باشد و بر اساس شدت بیماری به اشکال حاد، تحت حاد و مزمن بروز می نماید. به طور کلی، علائم عبارتند از: درجه حرارت بین 5/39 ـ 5/37 که در اوج لرز به 41 درجه سانتیگراد نیز می رسد، عرق فراوان، لرز، سردرد، خستگی، بی اشتهایی، بی حالی، ضعف عمومی، کاهش وزن، درد مفاصل و کمر دردهای شکمی و بزرگ شدن کبد و طحال.

1) نوع حاد: در این شکل، بیمار گرفتار لرز ناگهانی، درد عمومی بدن به خصوص درد پشت بوده و عرق شدید دارد. بیمار اشتهای خود را از دست داده و از ضعف و سستی شکایت می کند.

2) نوع تحت حاد: اغلب اوقات در این نوع، حالت تب دار اولیه وجود نداشته و آغاز آن بی سر و صدا می باشد. ولی گاهی به دنبال مرحله تب دار حاد شروع می شود. شکایت اصلی بیمار از ضعف و خستگی می باشد.

3) نوع مزمن: در این حالت، علائم بیماری بعد از یک دوره تب دار برای سال ها باقی می ماند.

درمان

رژیم های درمانی گوناگونی برای درمان بیماران مبتلا به تب مالت توصیه شده که بر طبق نظر پزشک تجویز می گردد. ولی باید توجه داشت که حداقل دوره درمان 8 هفته می باشد و حداکثر آن بستگی به نظر پزشک معالج دارد. لازم به ذکر است که درمان تک دارویی در مورد تب مالت به جز در ماه اول و آخر بارداری توصیه نمی شود.

کنترل و پیشگیری بیماری در کشور

ارائه خط مشی و انتخاب روش های عملیاتی مناسب با استفاده از امکانات شبکه های بهداشتی ـ درمانی کشور، بر اساس بیمار یابی، تشخیص به موقع بیماری، درمان مناسب، افزایش آگاهی در زمینه راه های سرایت و پیشگیری بیماری و هماهنگی بین بخشی با ارگان های ذی ربط به عنوان هدف کاربردی برنامه عملیاتی مبارزه با این بیماری به شمار می رود. اهداف کلی این برنامه عبارتند از:

1) کاهش میزان بروز و شیوع بروسلوز در دام؛

2) کاهش میزان بروز بروسلوز در انسان.

به منظور دستیابی به اهداف مذکور، استراتژی های زیر مد نظر می باشند:

1) تقویت و گسترش هماهنگی بین بخشی با سازمان های ذی ربط؛

2) تأمین و تقویت تولیدات داخلی واکسن دام ها علیه بروسلوز؛

3) تقویت کنترل کیفی واکسن های مورد نیاز؛

4) تقویت و استقرار زنجیره سرما در سطوح مختلف نگهداری واکسن؛

5) تأمین غرامت مناسب برای دام آلوده و امکانات پشتیبانی؛

6) کشتار به موقع و کنترل کشتار دام های آلوده؛

7) جلوگیری از تردد بدون مجوز دام ها؛

8) سنجش اثر بخشی واکسن در دام؛

9) نظارت کیفی مواد لبنی در مراحل تهیه، تولید و توزیع؛

10) آموزش کادر غنی بخش بهداشت و دامپزشکی؛

11) آموزش عمومی جامعه؛

12) تعیین شیوع و بروز بیماری در دام و انسان.

توصیه های بهداشتی در کنترل تب مالت

ارسال شیر تمام دامداری ها به کارخانه های شیر پاستوریزه؛

نگهداری پنیر تازه در آب نمک حداقل 2 ماه؛

خودداری از تهیه پنیر و خامه از شیر حیوان های آلوده؛

ممانعت از ورود دام های تازه خریداری شده به داخل گله سالم قبل از اطمینان از سلامت آن ها؛

واکسیناسیون دام ها و ضد عفونی و بهداشتی کردن اصطبل ها؛

ضدعفونی کردن پوست دام در دباغی ها قبل از انجام عمل دباغی؛

شستشوی دست ها و شستشو و ضد عفونی کردن لباس های مخصوص کار در دامداری ها و کشتارگاه ها.

 

تب مالت یا بروسلوز

بروسلوز به عنوان یکی از مهمترین بیماریهای مشترک انسان و دام محسوب می گردد. عوامل شناخته شده بیماری ، طیف وسیعی از پستانداران اهلی و وحشی را مبتلامیازند.این بیماری به علت ایجاد سقط جنین در دام ، کاهش تولید شیر، عقیمی و نازایی و از دست رفتن ارزشهای اقتصادی دامهای مبتلا و همچنین به علت ابتلای انسان به بیماری تب مالت ، همواره از دو بعد اقتصادی و بهداشتی مورد توجه قرار می گیرد.

 

 

 

مقدمه:

بروسلوز به عنوان یکی از مهمترین بیماریهای مشترک انسان و دام محسوب می گردد. عوامل شناخته شده بیماری ، طیف وسیعی از پستانداران اهلی و وحشی را مبتلامیازند.این بیماری به علت ایجاد سقط جنین در دام ، کاهش تولید شیر، عقیمی و نازایی و از دست رفتن ارزشهای اقتصادی دامهای مبتلا و همچنین به علت ابتلای انسان به بیماری تب مالت ، همواره از دو بعد اقتصادی و بهداشتی مورد توجه قرار می گیرد. دامهای مبتلا به بروسلوز ، معمولاَ در اولین دوره آبستنی سقط جنین نموده و در هنگام سقط جنین نموده و در هنگام سقط و تا مدتی پس از آن ، با دفع ترشحات به شدت آلوده رحمی ، باعث آلودگی محیط ، مزارع و مراتع گردیده که خود زمینه آلودگی را برای سایر حیوانات گله و نیز انسان فراهم می سازد. دفع دوره ای باکتری عامل بیماری از طریق شیر حیوانات مبتلا و نیز دفع باکتری از طریق ترشحات رحمی در دامهای فاقد علائم بالینی و سقط جنین نیز مخاطرات فراوانی را برای سایر دامها و همچنین انسان در بر دارد. با وجود اینکه از شناخت بیماری تا کنون بیش از یک قرن سپری گشته ، بروسلوز هنوز هم در بسیاری از کشورهای جهان ، بویژه کشورهای مدیترانه ای و خاورمیانه ، همچنان به عنوان به عنوان یکی از مهمترین بیماریهای مشترک انسان و دام و از مهمترین معضلات بهداشتی جوامع مطرح می باشد وتنها تعداد محدودی از کشورهای جهان این بیماری را ریشه کن نموده یا در آستانه ریشه کنی قرار دارند. مبارزه با این بیماری وکنترل و ریشه کنی آن به دلیل کثرت گونه ای عوامل بیماریزا و کثرت گونه ای حیوانات میزبان ، دوام نسبتاَ قابل توجه باکتری عامل بیماری در محیط ، عدم کفایت برنامه های واکسیناسیون برای ریشه کنی بیماری و لزوم شناسایی و حذف دامهای عامل انتشار بیماری در مقاطع خاص از اجرای برنامه های مبارزه و لزوم هزینه شدن سرمایه های سنگین اقتصادی، همواره در بسیاری از کشورهای جهان ، با دشواریها و مشکلات عدیده مواجه بوده است. اسامی متفوات بیماری: تب مواج، تب مالت، تب جیبرالتال، تب مدیترانه، تب آبورتوس، سقط جنین مسری، سقط جنین عفونی، سقط جنین واگیردار، اپیدیدمیت قوچ و بیماری بانگ(در گاو) عامل بیماری : عامل این بیماری گونه های مختلف میکروب بروسلا می باشد. علائم بیماری در دام: بروز علائم بیماری در دام به سطح ایمنی گله ها وابسته بوده و در گله های غیر واکسینه، سقط جنین در دام و شیوع سقط در گله مهمترین علامت بروز بیماری می باشد. سقط جنین در گاو از ماه پنجم آبستنی به بعد در گوسفند و بز در آخرین دو ماهه دوره آبستنی حادث می گردد. هر چند در تعدادی از دامهای مبتلا ، سقط جنین در آبستنی های دوم و بعد از آن نیز مشاهده می گردد. با این وجود بسیاری از دامهای مبتلا در آبستنی های دوم به بعد سقط جنین ننموده و از دیدگاه برنامه های کنترل و ریشه کنی ، چنین دامهایی به لحاظ انتشار بیماری در سطح گله ها بسیار حائز اهمیت می باشند. در فرم حاد بیماری در گوسفند و بز گاهی علائمی نظیر تب، بی حالی، کاهش وزن، اسهال و لنگش مشهود است.

از سایر علائم بیماری می توان به موارد زیر اشاره نمود:

جفت ماندگی ، التهاب رحم، التهاب بیضه، کاهش تولید شیر، عقیم شدن و نازایی موقت یا دائمی، تأخیر فواصل باروری و افزایش فاصله دوره شیر داری روشهای انتقال بیماری در دام: حیوانات مبتلا به بروسلوز در هنگام سقط جنین ، عامل بیماری را به شدت از طریق ترشحات رحمی دفع می نمایند. همچنین باکتری عامل بیماری از طریق شیر حیوانات مبتلا دفع می شود به گونه ای که بز آلوده در تمام مدت شیرداری، گوسفند آلوده معمولاَ در ۲ ماهه اول و گاو مبتلا در تمام مدت شیرداری و به صورت متناوب عامل بیماری را از طریق شیر دفع می نمایند.

روشهای مختلف ورود میکروب به بدن دام عبارتند از:

روش خوراکی: روش خوراکی که از طریق مصرف آب ، علوفه و خوردن جفت و ترشحات رحمی آلوده می باشد.

پوست: ورود جرم به بدن از طریق زخمهای موجود در پوست می باشد.

ملتحمه چشم:

پستان: در هنگام شیردوشی تلقیح مصنوعی: تلقیح با اسپرم آلوده

انتقال بیماری از دام آلوده به جنین صورت می پذیرد ولی میزان وقوع آن ناچیز است همچنین انتقال بیاری بوسیله نیش حشرات ، بند پایان و بوسیله جوندگان نیز گزارش گردیده است. انتقال بیماری از یک منطقه به سایر مناطق معمولا در هنگام جابجایی دام آلوده صورت می پذیرد.

پیشگیری و کنترل: در این خصوص می بایست مسائلی رعایت گشته تا نتایج خوبی به دست آید که شامل:

۱) رعایت اصول بهداشتی : می بایست دامهای آلوده را از دامهای سالم در هنگام زایمان جداگشته وضدعفونی

اصطبل صورت گرفته و نیز جنینهای که از اینگونه دامها سقط می گردند دفن و شیر این دامها پاستوریزه گردند.

۲) شناسایی گله آلوده: برای شناسایی دامهای آلوده از دام سالم می بایست عملیات تست صورت گیرد که این امر مهم فقط و فقط از طریق شبکه های دامپزشکی مستقر در هر شهرستان صورت گرفته که با انجام خونگیری از دامها و جداکردن مبتلایان و کشتار آنها صورت می پذیرد .

۳) واکسیناسیون گله: واکسیناسیون که یک امر بسیار مهم در کاهش میزان بیماری بوده در گله های گاوی با واکسن ۱۹s به گوساله های ۸-۳ ماهه در گاوداریهای صنعتی و نیمه صنعتی و در گله های گوسفندی با واکسن revبه بره ها و بزغاله های ۶-۳- ماهه در گوسفندداریهای صنعتی و نیمه صنعتی که این دو واکسن به صورت دز کامل تزریق می گردند. و واکسن دیگر R.D.S۱۹ در گاوداریهای روستایی سن سه ماهه به بالا دز کاهیده و RDREV در گوسفند داریهای روستایی از سن سه ماهه به بالا صورت می گیرد که این امر مهم نیز توسط شبکه های دامپزشکی مستقر در شهرستانها صورت می پذیرد.

۴) کنترل حمل ونقل: در مناطق تحت پوشش می بایستی ورودیها و خروجیها هنگام عملیات کنترل گردند.

تب مالت

علائم و نشانه ها

این بیماری، یک بیماری هزار چهره است و می تواند خود را به اشکال مختلف نمایان کند و آنچنان تنوعی در علائم آن وجود دارد که پزشکان خصوصاً در مناطق با شیوع بالای این بیماری، باید همیشه به فکر این بیماری بوده و آنرا در نظر داشته باشند. علائم این بیماری شامل: تب، تعریق، لرز، سردرد، درد عضلانی، خستگی، بی اشتهائی، درد مفاصل، کمر درد، کاهش وزن، یبوست، درد گلو، سرفه خشک، علائم شبیه سرماخوردگی، التهاب مفاصل، بزرگ شدن غدد لنفاوی، افسردگی(درگیری عصبی مرکزی)،درگیری قرنیه چشم و ضایعات پوستی،کاهش وزن،درد شکم، اختلال خواب، بزرگ شدن کبد و طحال، رنگ پریدگی و درد ستون فقرات می باشد.البته گاهی بیماری برسلوز مزمن میشود که در این حالت علائم خفیف تر ولی مداوم و یا مکرر شده و این افراد مثلاً با تب مکرر ولی خفیف، درد مفاصل و یا خستگی مراجعه می کنند.گاهی نیز در عفونتهای شدید، دستگاه عصبی مرکزی و یا گاهی لایه داخلی قلب گرفتار می شود که در این موارد، بیماری عوارض خطرناکی می تواند داشته باشد.

عامل بیماری

چهار نوع باکتری بروسلا وجود دارد: ۱- بروسلای گوسفند و بز ۲- بروسلای گاو ۳- بروسلای خوک ۴- بروسلای سگ. که از بین آنها نوع گوسفندی و بزی شایعتر از بقیه بوده و شایعترین عوارض هم مربوط به همین نوع است.

راه انتقال بیماری

چهار روش عمده برای انتقال این بیماری وجود دارد :

۱) خوردن یا نوشیدن محصولات لبنی آلوده به باکتری:این مورد شایعترین روش انتقال بیماری محسوب می شود. البته علاوه بر محصولات لبنی غیر پاستوریزه ، خوردن گوشت خام نیز باعث انتقال بیماری می شود.

۲) استنشاق باکتری :

این روش گرچه در حالت معمول راهی شایع برای بیمار شدن نمی باشد ولی افراد شاغل در آزمایشگاهها و یا کشتارگاهها در خطر ابتلا به بیماری در اثر استنشاق باکتری در این فضای آلوده می باشند.

۳) انتقال از طریق خراش پوستی با پاشید شدن خون آلوده به چشم، فضای دهان یا بینی:

آلودگی در اثر وجود یک زخم پوستی نیز بیشتر در افراد شاغل در کشتارگاها و یا کارخانه های تولید و بسته بندی غذای حیوانات و پرسنل دامپزشکی اتفاق می افتد. همچنین شکارچیانی که پس از شکار، شروع به تمیز کردن احشاء حیوان شکار شده خود می کنند نیز در معرض خطر ابتلا به بروسلوز می باشند.

۴) انتقال انسان به انسان:

این حالت نادرترین روش انتقال بیماری می باشد که خود شامل چند دسته است. یکی انتقال از طریق شیر مادر آلوده به تب مالت به شیرخوار، روش دیگر از طریق انتقال جنسی از فرد مبتلا به بیماری به فرد دیگر است. بطور بسیار نادر نیز این بیماری از طریق انتقال خون و یا پیوند مغز استخوان نیز انتقال یافته است ولی کلاً همانطور که در اول ذکر شد این روش یعنی انتقال فرد به فرد بسیار نادر است.

تشخیص

برای تشخیص تب مالت دو روش وجود دارد:

۱) استفاده از کشت خون، مغز استخوان و سایر ترشحات بدن برای بدست آوردن و اثبات وجود باکتری .

۲)سنجش پادتن مخصوص بروسلا که بدن برای مقابله با آن از خود تولید می کند و تولید آن نشانه ورود میکروب بروسلا به بدن می باشد. البته در صورت استفاده از این روش نیاز به ۲ نمونه خون می باشد که بفاصله دو هفته از هم تهیه شده باشند.

درمان

دوره درمان این بیماری حداقل ۸ هفته می باشد (در موارد خطرناک مثل درگیری عصبی و یا درگیری قلب و یا ستون مهره ها این مدت ۳-۲ برابر می شود) زیرا این بیماری باید بصورت طولانی مدت و همچنین ترکیبی از حداقل ۲ آنتی بیوتیک درمان شود تا از عود بیماری جلوگیری شود. البته بیماران درمان شده لازم است بمدت ۲ سال هر ۶-۳ ماه یکبار هم از لحاظ علائم بالینی و هم کشت خون و آزمایش پادتنهای خون، از نظر عود عفونت بررسی شوند.

پیشگیری

مؤثرترین راه پیگشیری از بیماری استفاده از محصولات لبنی پاستوریزه می باشد، زیرا میکروب با جوشاندن شیر از بین می رود. همچنین بیاد داشته باشید فریز کردن مواد غذائی این میکروب را نابود نمی کند. همچنین این میکروب در پنیری که از شیر غیر پاستوریزه استفاده شود تا ۸ هفته می تواند زنده بماند.علاوه بر این واکسیناسیون دامها و کنترل بیماری در دام یک راه مؤثر دیگری برای کنترل این میکروب است. افرادی هم که در کشتارگاهها فعالیت می کنند، قصابها و شکارچیان حیوانات باید هنگام تمیز کردن احشاء حیوان از دستکشهای لاستیکی استفاده کنند.هیچگونه واکسن اضافی که کاملاً مورد تائید بوده و بمدت طولانی باعث ایمنی فرد بشوند، وجود ندارد گرچه نوعی واکسن برای افراد شاغل در صنایع دامپزشکی تولید شده ولی این واکسن هر ۲ سال یکبار باید تکرار شده و در تمام کشورها هم اجازه مصرف ندارد بنابراین کنترل بیماری در دام و استفاده از محصولات پاستوریزه بهترین روش کنترل این بیماری است.بروسلوز یا تب مالت، بیماری حیوانات اهلی، گاو، گوسفند، بز و شتر است که بر اثر تماس انسان با حیوان آلوده یا مصرف فرآورده های آن می تواند بیماری به انسان منتقل شود وعلاوه بر این که شاغلان بخشهای مختلف از جمله دامپزشکان، قصابان در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند مصرف فرآورده های آلوده این حیوانات از جمله: شیر، پنیر، خامه می تواند بیماری را به انسان منتقل کند. دکتر اشرف توانایی ثانی استادیار و متخصص بیماریهای عفونی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفتگو با گزارشگر ما درباره پراکندگی بیماری بروسلوز در کشورهای مختلف می گوید: این بیماری در کشورهایی که وضعیت دامپزشکی خوبی دارند، در دام ها مهار شده است و در بین انسانها نیز بسیار کم مشاهده می شود.اما در برخی از مناطق جهان ازجمله خاورمیانه این بیماری بسیار شایع است و به عنوان یکی از مناطق آندمیک تلقی می شود.

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 9:4 توسط عبدالغفار حسن زهی |

 

 

پيام هاي بهداشتي در مهار بيماري هاري

 

با توجه به نزديك شدن روز جهاني هاري  در( ششم مهرماه )پيام هاي بهداشتي در مهار كردن اين بيماري به شرح ذيل مي باشد:

-        در صورت ابتلاء به هاري مرگ بيمار حتمي است.

-        بيماري هاري به دنبال گزش توسط حيوانات به انسان منتقل مي شود.

-        از آزار حيوانات بپرهيزيد چون در صورت گزش احتمال ابتلاء به هاري وجود دارد.

-        براي پيشگيري از ابتلاء به هاري بلافاصله پس از مجروح شدن توسط حيوانات به نزديكترين  مركز بهداشتي درماني  يا خانه بهداشت  مراجعه كنيد.

-        گزش توسط هر حيواني خطر ابتلاء به هاري را بدنبال دارد، آنرا جدي بگيريد.

-        مهمترين راه انتقال بيماري هاري از طريق گاز گرفتگي و خراش توسط حيوانات مي باشد.

-        شستشوي محل حيوان گزيدگي با آب و صابون اولين قدم جهت پيشگيري از هاري است.

-        به كودكان خود آموزش دهيد در صورت مجروح شدن توسط حيوانات به شما اطلاع دهند.

-        از نزديك شدن به سگ ها بپرهيزيد زيرا بيشترين موارد حيوان گزيدگي و هاري توسط سگ صورت مي گيرد.

-        از تحريك سگ ها و گربه ها بپرهيزيد، زيرا شايعترين موارد حيوان گزيدگي توسط آنها ايجاد شده و خطر ابتلاء به هاري وجود دارد.

-        در صورت نگهداري سگ و گربه، نسبت به واكسيناسيون آنها اقدام نمائيد.

-        بيشترين موارد گزش در مناطق روستايي اتفاق ميافتد لذا با قلاده گذاري و مهار سگها مي توان از صدمه به مردم پيشگيري نمود.

-        مهار بيماري هاري با مشاركت همگاني امكان پذير است.

-        خطرات ناشي از بيماري هاي قابل انتقال بين انسان و حيوان را بشناسيم و با آنها مبارزه كنيم.

 

-        چه حيواناتي به بيماري هاري مبتلا مي شوند؟ همه پستانداران مي توانند مبتلا به بيماري هاري شوند.

-        بيماري هاري توسط همه پستانداران به انسان قابل انتقال است، لذا پس از گاز گرفتگي يا خراش توسط آنها، اقدامات درماني جهت پيشگيري از ابتلا ضروري است.

-        آيا مي دانيد ابتلاء به بيماري هاري سبب مرگ حتمي مي شود؟

-        در صورت هر گونه گاز گرفتگي بوسيله حيوانات مشكوك به بيماري هاري:

  جراحات حاصله با آب و صابون به مدت حداقل 15 دقيقه شستشو و سپس ضد عفوني گردد.

  جهت انجام اقدامات درماني، به مركز درمان ضد هاري مراجعه نمائيد.

  جراحاتي كه در اثر گاز گرفتگي حيوانات به وجود مي آيند نبايد بخيه گردند.

-        بيماري هاري بيماري خطر ناكي است كه به دنبال گاز گرفتن حيوانات هار در انسان بروز مي نمايد.

-        جهت پيشگيري از ابتلا به بيماري كشنده هاري، در صورت هر گونه گاز گرفتگي بوسيله حيوانات، بلافاصله در همان روز، جهت راهنمايي به خانه بهداشت  و يا مراكز بهداشتي  و درماني مراجعه فرماييد.

-        هاري بيماري قابل انتقال بين انسان و پستانداران مي باشد.

-        راه پيشگيري از ابتلاء به بيماري هاري، شستشوي محل جراحت، تزريق واكسن و سرم  ضد هاري  و به كارگيري ساير توصيه هاي ضروري در امر درمان ضد هاري، مي باشد.

-        هر گونه تغيير در رفتار و عادات حيوانات خانگي (بويژه بروز رفتارهاي تهاجمي) مشكوك به بيماري هاري است.

-         با دفع صحيح و به موقع زباله و جلوگيري از انباشته شدن آن، از شيوع برخي از بيماري هاي قابل انتقال بين انسان و حيوان مثل هاري پيشگيري كنيم.

-         با از بين بردن سگ ها و گربه هاي ولگرد از ابتلاء به بيماري هاري پيشگيري نمائيم.

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 9:3 توسط عبدالغفار حسن زهی |

نام و نام خانوادگی

دانش آموز:

نام  مدرسه :

نام کلاس:

روز های هفته

زنگ اول

زنگ دوم

زنگ سوم

زنگ چهارم

زنگ

فوق العاده

شنبه

 

 

 

 

 

یکشنبه

 

 

 

 

 

دوشنبه

 

 

 

 

 

سه شنبه

 

 

 

 

 

چهارشنبه

 

 

 

 

 

پنجشنبه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

معاونت بهداشتی

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زاهدان

گروه تخصصی مبارزه با بیماریها

تابستان 1390

 

 دانش آموزان عزیز :

 آیا می دانید حیوان گزیدگی می تواند باعث ابتلا به بیماری خطرناک و کشنده هاری گردد؟؟؟

پس  فراموش نکنید:

1-هرگز به حیوانات غریبه یا ولگرد نزدیک نشوید .

2- هیچ وقت از مقابل یک سگ ندوید و جیغ نکشید.

3- به حیوانات نزدیک نشوید که شمارا بو بکشند و یا لیس بزنند.

4- از بازی با حیوانات و تحریک نمودن و آزار دادن آن ها خودداری کنید.

5- هنگامی که یک سگ غریبه به شما نزدیک شد ندوید و بی حرکت  در جای خود بمانید.

6- مزاحم حیوانی که در حال خواب ، غذا خوردن یا مراقبت از بچه خود است نشوید .

7- اگر حیوانی شما را مورد گزش قرار داد فورا"  به یک فرد بزرگسال اطلاع دهید تا شما را به خانه بهداشت یا مرکز بهداشتی درمانی جهت درمان   برساند .

بچه های عزیز : در صورت مبتلا شدن به بیماری خطرناک  و کشنده هاری  هیچ درمانی وجود ندارد اما با  پیشگیری  ساده می توان به راحتی از مبتلا شدن به هاری جلوگیری گرد .

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 9:0 توسط عبدالغفار حسن زهی |

 

 

بیماری هاری چیست ؟

هاری بیماری ویروسی مربوط به دستگاه عصبی بوده که بیشتر در گوشتخواران اهلی و وحشی مانند سگ ، گربه ، گرگ ، روباه ، شغال و در حیواناتی نظیر گاو، گوسفند ، بز، الاغ،اسب و... ایجاد بیماری می کند .  همچنین در موش خرما ، سمور ، سنجاب و خفاش ها بیماری گزارش گردیده است .انسان در اثرگزیده شدن بوسیله حیوانات فوق که آلوده به هاری باشند مبتلا می گردد.

چرا بیماری هاری جدی واهمیت زیادی دارد ؟

اهمیت  این بیماری به دلیل مرگ و میر بالای آن است زیرا در صورت آلوده بودن حیوان گزنده و انجام ندادن اقدامات به موقع پس از مدتی علایم بیماری در فرد ظاهر شده که در این صورت متأسفانه هیچ راه علاج و درمانی ندارد و صددرصد منجر به مرگ انسان خواهد شد.

راههای سرایت بیماری به انسان

عمده ترین راه سرایت بیماری به انسان از راه گاز گرفتن و تماس بزاق حیوان با پوست صدمه  دیده می باشد. البته این بیماری از طریق پنجه گربه یا سگ نیز به انسان منتقل می شود . همچنین  سگ و گربه  ای که به ظاهر سالم بنظر می رسند می توانند  در اثر لیسیدن لب، چشم و بینی کودکان  ، بیماری را به آنان منتقل نمایند .

علایم بیماری در انسان

دوره نهفتگی  هاری 2 تا 8 هقته ولی کمتر از 5 روز تا یکسال هم می تواند باشد. خارش و مور مور در محل گاز گرفتگی ، سردرد، تب و بیقراری ، ترس از نورو هوا ، دلهره و وحشت ، تغییر خلق و رفتار ، تشنج ،هذیان،، ریزش عرق و اشک ، گرفتگی عضلات حلق و عدم توانایی نوشیدن آب که گاهی ممکن است منظره آب و صدای آب و حتی خاطره آب باعث گرفتگی عضلات حلق و ترس از آب شود . و بلاخره حمله به اطرافیان در فرد بیمار ایجاد می شود و  نهایتا" به علت فلج دستگاه تنفسی منجربه مرگ بیمار می گردد.

علایم بیماری در حیوان هار

انس و الفت بیش از اندازه به صاحب خود ، عصانیت و تند خویی، خوب غذا نخوردن ، حمله به افراد ، گاز گرفتن چوب و سنگ و اشیاء مختلف ، سرازیر شدن کف از دهان ، زمین خوردن مرتب ، صدای خشن  که با پیشرفت بیماری ، حیوان هار به گوشه ای پناه برده ابتدا دست ها سپس پاها و سایر اندام ها فلج شده و در اثر فلج دستگاه تنفس می میرد . در بزاق سگ و گربه هار 3 تا 10 روز قبل از علایم بالینی ویروس وجود دارد و می تواند بیماری را انتقال دهد.

نکته قابل توجه : حیوان در زمان حمله به انسان ممکن است در دوره نهفتگی بیماری بوده و هیچ علامتی نداشته باشد . حیوان هارده روز پس ازبروز علایم هاری ، خواهد مرد .

درمان بیماری در انسان

متاسفأنه در صورت آشکارشدن علایم بیماری هیچ راه چاره و درمانی برای بیمار وجود نداردو منجر به مرگ  بیمار خواهد شد .

آیا بیماری هاری قابل پیشگیری است ؟

بلی ، خوشبختانه  هاری به راحتی قابل پیشگیری است . به نحوی  که اگرشخصی مورد گاز گرفتگی حیوان مشکوک قرار گرفت  بلافاصله و فورا" تحت اقدامات لازم قرار گیرد از ظهورعلایم ،  بیماری و مرگ  در وی جلوگیری خواهد شد.

 

 

 

 

 

آرم دانشگاه

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زاهدان

 

 

 

 

هرگونه  حیوان گزیدگی یک فوریت پزشکی است و باید هاری تلقی گردد فقط با اقدامات به موقع شامل شستشوی زخم با آب و صابون به مدت حداقل 15 دقیقه ، واکسیناسیون کامل و تزریق سرم ضد هاری  بیمار از مرگ حتمی نجات پیدا می کند

 

بیماری  خطرناک و کشنده هاری

( ویژه کاردان ها ، بهورزان و مامورین محیطی)

 

 

 

گروه تخصصی مبارزه با بیماری ها

تابستان 1390

 

 

 

برنامة كنترل و پيشگيري در سطح مراكز بهداشتي درماني

1.  آموزش مردم در زمينة اهميت بيماري ، راههاي سرايت و راههاي جلوگيري از ابتلا به بيماري   و حیوان گزیدگی و اهمیت درمان پیشگیری از هاری

2.     در صورت مراجعه فرد حیوان گزیده شستشوی محل جراحت با آب و صابون به مدت  حداقل 15 دقیقه

3.     ارجاع فوری مجروح به مرکز درمان پیشگیر ی شهرستان

4.  پیگیری ادامه واکسیناسیون فرد و کنترل کارت واکسیناسیون هاری با توجیه و آموزش و راهنمایی فرد مجروح جهت ادامه واکسیناسیون

5.  ايجاد هماهنگي بين واحدهاي مختلف مستقر در سطح منطقه از قبيل شهرداري ـ دامپزشكي ـ محيط زيست ـ بخشداري و...جهت اقدامات مربوط به بهسازي محيط و جمع آوري و دفن صحيح زباله ـ اتلاف سگهاي ولگرد و..

6.     جلب همكاري و مشاركت مردم در زمينة جمع آوري و دفن صحيح زباله ها

7- همکاری با  مسئولان دامپزشکی در زمینه شناسایی ، قلاده زدن و واکسیناسیون  سگ های خانگی و سگ گله  علیه هاری .

 

برنامة كنترل و پيشگيري  بیماری هاری  در سطح خانه های بهداشت

1- آموزش  چهره به چهره روستاییان و شوراهای بهداشتی  در خصوص بیماری هاری  راه های انتقال  و جلوگیری از ابتلا و نقش درمان پیشگیری فوری در جلوگیری از ابتلا.

2-  شستشوی محل جراحت فرد حیوان گزیده با آب و صابون و ارجاع فوری به مرکز درمان پیشگیری هاری شهرستان و آموزش وی در زمینه خطر های بیماری و نقش درمان پیشگیری در جلوگیری از ابتلا به هاری

3-  پیگیری ادامه واکسیناسیون علیه هاری در فرد مجروح و راهنمایی وی در صورت عدم مراجعه به موقع جهت ادامه  واکسیناسیون                            ( پیگیری و مراقبت تا  تکمیل برنامه واکسیناسیون  توسط بهورز و مامورین محیطی  باید خیلی جدی باشد).

4- جلب همكاري و مشاركت مردم در زمينة جمع آوري و دفن صحيح زباله ها

5-آموزش دامداران و روستائيان در زمينة همكاري با مسئولين دامپزشكي جهت شناسايي و قلاده زدن و واكسيناسيون سگ هاي خانگي و گله عليه هاري.

6-آموزش دامداران  و روستاییان در زمينة عدم كشتارهاي غير مجاز

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نکات مهم در درمان پيشگيري هاري

1.  تحت نظر گرفتن فقط براي سگ و گربه اهلي است، و در حيوانات ديگر که دوره کمون متغيير دارند مصداق ندارد.

2.  اگرواکسن تمام شده بود سرم را تزريق كرده و بعد از رسيدن واکسن، دوز اوليه را  3-2 برابرو در جاهاي مختلف بدن تزريق كنيد.

3.    اگر سرم تمام شده بود و تزريق سرم لازم بود دوز اوليه واکسن را 2 برابر تزريق نماييد.

4.    سرم هاري و سرم کزاز  بايستي دور از محل واکسن هم نام خود تزريق شوند.

5.  گزش موش خانگي  و موش صحرايي و خرگوش نياز به درمان هاري ندارد. ولي به شستشو، واکسن کزاز و آنتي بيوتيک نياز دارد.

6.   در صورت وجود حساسيت قبلي به آنتي بيوتيکها (تتراسايکلين، استرپتومايسين ، نئومايسين وآمفوتريسين B  ) واکسن هاري با احتياط مصرف شود و در صورت بروز حساسيت به اين آنتي بيوتيکها يا پروتئين مرغي،واکسن، از آمپولهاي آنتي هيستامين ، اپي نفرين و کورتيکواستروئيدها استفاده شود.

7.  در ايران تا بحال هاري در خفاش گزارش نشده است ولي در کشورهاي ديگر مثل آمريکا از منابع اصلي است.

8.  پنجه کشيدن گربه (به علت ليسيدن پنجه) همانند گاز گرفتگي در نظر گرفته ميشود و درمان هاري ميخواهد.

9.     از مصرف کورتون و داروهاي مضعف ايمني تا يک ماه پس از آخرين دوز واکسن خودداري شود.

10.           از مصرف ويالهاي سرمي با تغيير رنگ خودداري شود.

11.    گاو، گوسفند، شتر يا بزي که توسط حيوان هار گزيده شده،  بايد هرچه زودتر ( حداکثر در يک هفته ) زير نظر دامپزشک ذبح شده و طبق نظر دامپزشک عمل شود.

12.    عوارض واکسن ضد هاري نادر بوده و گاهي سبب سرخي و تورم  ناحيه تزريق، تورم غدد لنفاوي مجاور،  سر درد، سرگيجه، تهوع، دردهاي عضلاني، خارش و کهير ميشود، آنسفاليت بسيار نادر بوده و در صورت بروز 4-1 هفته بعد رخ ميدهد.

13.     عوارض سرم ضد هاري نادر بوده، گاهي سبب تب و کمي درد ميشود ( آنافيلاکسي، تورم عصبي عروقي و عوارض کليوي بسيار نادر است ).

14. در زنان حامله و افراد حساس به پروتيين مرغي از واکسن PCEC   استفاده نشود و در عوض از واکسنهاي  VERO  يا  HDC   استفاده  شود ( بقيه درمان مثل فرد بدون بيماري قبلي است ).                                                                 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 8:58 توسط عبدالغفار حسن زهی |

 

 

برنامه های کشوری کنترل تب مالت انسانی

 

کارشناس مسئول بیماری‌های مشترک بین انسان و دام مرکز مدیریت بیماری‌های واگیردار وزارت بهداشت، با اشاره به وجود سه استراتژی و راهکار مهم برای مقابله با این بیماری‌ها در کشور اظهار کرد: تب مالت به عنوان یکی از مهمترین این بیماری‌ها، واکسن انسانی ندارد از این‌رو پوشش واکسیناسیون دامی حائز اهمیت است...

کارشناس مسئول بیماری‌های مشترک بین انسان و دام مرکز مدیریت بیماری‌های واگیردار وزارت بهداشت، با اشاره به وجود سه استراتژی و راهکار مهم برای مقابله با این بیماری‌ها در کشور اظهار کرد: تب مالت به عنوان یکی از مهمترین این بیماری‌ها، واکسن انسانی ندارد از این‌رو پوشش واکسیناسیون دامی حائز اهمیت است.

دکتر محمد زینلی در گفت‌وگو با خبرنگار «بهداشت و درمان» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) ‌با تاکید بر ضرورت تقویت همکاری‌های بین بخشی به ویژه با سازمان دامپزشکی برای کنترل تب مالت در دام و متعاقب آن کنترل در انسان اظهار کرد: بهورزان در مناطق روستایی با شناسایی دام‌های واجد شرایط واکسیناسیون و معرفی آن به واحدهای سیار دامپزشکی در افزایش پوشش واکسیناسیون موثرهستند. همچنین چنانچه شیوع تب مالت در منطقه‌ای افزایش یابد بهورزان با گزارش‌دهی به موقع مانع از گسترش آن خواهند شد.

کارشناس مسئول زئونوز مرکز مدیریت بیماری‌های واگیردار وزارت بهداشت، آموزش همگانی از طریق رسانه‌ها در شهرها، آموزش چهره به چهره استفاده از پلاکارد در مناطق روستایی، ارایه جزوات آموزشی و پمفلت ویژه پزشکان، کارشناسان و کاردانان و بهورزان را در کاهش میزان بروز تب مالت موثر برشمرد و افزود: 70 درصد موارد بروز تب مالت در مناطق روستایی و 30 درصد در مناطق شهری است.

دکتر زینلی، راه انتقال تب مالت در مناطق روستایی را عمدتا تماس با ترشحات و خون دام آلوده و در مناطق شهری غالبا ناشی از مصرف لبنیات آلوده چون شیر غیرپاستوریزه، پنیر تازه، خامه، سرشیر تازه و آغوز عنوان کرد و یادآور شد: تقویت گزارش دهی و سیستم مراقبت بیماری سومین استراتژی وزارت بهداشت است که برای کنترل موارد تب مالت انسانی اتخاذ شده است؛ در این راستا بخش خصوصی اعم از پزشکان، آزمایشگاه‌ها، مراکز درمانی و بیمارستان‌ها به گزارش هرچه بیشتر موارد ابتلا ترغیب می‌شوند تا با بحث و آنالیز و موارد آلوده بیشتر شناسایی شوند.

وی با بیان اینکه شدت بروز موارد آلوده در مناطق گوناگون کشور متفاوت است، افزود: چون شغل عمده مناطق شمال غرب و غرب کشور نظیراستان‌های آذربایجان غربی و شرقی، لرستان، مرکزی و کردستان، دامداری و دامپروری است از این رو بیشترین موارد ابتلا از این مناطق گزارش می‌شوند.

کارشناس مسئول زئونوز مرکز مدیریت بیماری‌های واگیردار وزارت بهداشت، میزان بروز تب مالت در سال 87 را 25 در یک‌صد هزار نفر جمعیت برشمرد و افزود: علاوه بر مناطقی که قطب دامپروری به شمار می‌روند در مناطق عشایری و روستایی غرب کشور و در مناطق مرزی هم به علت تردد دام‌های آلوده شاهد موارد بروز انسانی آن هستیم.

دکتر زینلی، فصل شیوع تب مالت را به علت همزمانی با زایش و شیرداری دام‌ها، فصل بهار، دانست و افزود: تب مالت بیماری شغلی است و معمولا در مناطق روستایی و در دامداران و کشاورزان مشاهده می‌شود.

وی، تماس مستقیم با دام آلوده از طریق خون و ترشحات آلوده دامی و جنین سقط شده (تب مالت علت سقط جنین در دام‌هاست) را از راه‌های انتقال بیماری به انسان برشمرد و یادآور شد: اگرچه برنامه پوشش واکسن طی سه سال اخیر افزایش مناسبی داشته است؛ اما هنوز صد درصد نیست و تردد و ورود دام‌های قاچاق از مرزهای غربی و شرقی عاملی برای عدم کنترل تب مالت در دام‌ها و نیز انسان به شمار می‌رود.

کارشناس مسئول زئونوز مرکز مدیریت بیماری‌های واگیردار وزارت بهداشت، در ادامه به هموطنان به ویژه روستاییان توصیه کرد که از شیر نجوشیده استفاده نکنند و در صورت نیاز دست کم به مدت پنج دقیقه شیر جوشانده شود. هر چند بروسلا عامل تب مالت در یک دقیقه دمای جوش از بین می‌رود.

دکتر زینلی بر پرهیز از استفاده از پنیر تازه تاکید و در ادامه نگهداری پنیر تازه حداقل به مدت 2 تا 3 ماه در آب نمک را ضروری دانست و افزود: البته در تهیه بستنی‌های سنتی هم از شیر جوشیده نشده استفاده می‌شود بنابراین استفاده از بستنی پاستوریزه شده توصیه می‌شود. همچنین هموطنان به ویژه ساکنان مناطق روستایی باید از خوردن شیر، خامه، سرشیر تازه و آغوز در بعد از شیرواری خودداری کنند.

وی، با بیان اینکه در صورت معرفی دام، سازمان دامپزشکی 75 درصد قیمت دام تلف شده را پرداخت خواهد کرد، در ادامه بر ضرورت معرفی دام از سوی روستاییان به سازمان دامپزشکی تاکید کرد و افزود: همچنین روستاییان حین ذبح دام باید از وسایل حفاظت شخصی چون عینک، دستکش و چکمه استفاده کنند تا تماس مستقیمی با ترشحات و خون دام آلوده نداشته باشند.

کارشناس مسئول زئونوز مرکز مدیریت بیماری‌های واگیردار وزارت بهداشت، بروسلا عامل بیماری تب مالت را نسبت به حرارت و آفتاب حساس و غیرمقاوم دانست و یادآور شد: بروسلا (عامل بروسلوز) در برابر گرما از بین می‌رود.

تب مالت

  تب مالت (بروسلوز) بيماری عفونی ناشی از باکتری هايی است که به احترام David Bruce کاشف اوليه ارگانيسم از طحال سربازان انگليسی تلف شده در جزيره مالت در سال 1887 ، اکنون بروسلا ناميده می شوند.

  اهميت مراقبت و وضعيت بيماری: بروسلوز در انسان نشان دهنده گسترش بيماری در حيوانات است . معمولا عفونت در انسان به تماس مستقيم با حيوانات آلوده يا فرآورده های آنها وابسته است .تماس با حيوانات دچار سقط جنين و مصرف شير آلوده يا فرآورده های آن مخاطرات اصلی می باشند . ، ايجادهماهنگی بين بخشی ،استاندارد کردن تعاريف بيماری ،آموزش جامعه و کارکنان بهداشتی ،افزايش گزارش دهی ،افزايش کارخانجات توليد فراورده های لبنی پاستوريزه ، افزايش پوشش واکسيناسيون دامی از عوامل موثر در کنترل و پيشگيری بيماری در دام و نهايتا در انسان ميباشد بيماری در تمام سنين وجود دارد ولی وفور آن در سنين 20-30 سالگی ميباشد ،يعنی نيروی فعال و کارآمد کشور در معرض خطر اين بيماری هستندبيماری در هر دو جنس ديده ميشود ولی با اختلاف کمی در جنس مذکر بيشتر از جنس مونث ديده ميشود بيماری را نميتوان يک بيماری شغلی محسوب نمود ولی شغل به عنوان يک عامل خطر در ابتلا به بيماری مطرح است بيماری درتمام فصول وجود دارد اما در فصل بهار و تابستان همزمان با فصل زايش و شير دهی دامها بيشتر ديده ميشود بيماری در مناطق روستايی بيشتر از مناطق شهری است که مرتبط با دام آلوده و استفاده از فراورده های لبنی غير پاستوريزه در مناطق روستايی ميباشد.

  انواع بيماری

  چهار نوع بروسلا بعنوان عامل بيماری در انسان وجود دارد

  1- بروسلا ملی تنسيس که دربز وگوسفند وجود دارد وعمدتاَ عامل بروز موارد تب مالت انسانی در ايران می باشد

  2- بروسلا آبورتوس در گاوبيشتراست

  3- بروسلا سوئيس که درخوک بيشتراست

  4- بروسلا کنيس که ميزبان اختصاصی آن سگ است و بيماريزايی کمی برای انسان دارد،نوع غالب بروسلا در ايران ، بروسلا ملی تنسيس می باشد .

  راههای انتقال بيماری

  1- تماس مستقيم از راه ملتحمه چشم ،يا از طريق تماس خراش ها و جراحات پوست با مواد دفعی ،يا بافت های حيوانات آلوده يا اشياءآغشته به ترشحات عفونی.

  2- مصرف بافت ها ،مواد غذايی يا مايعات حاوی باکتری بروسلا مانند شير خام وفرآوردههای لبنی آلوده خصوصاَ پنير تازه ، خامه ، سرشير

  3- انتقال تنفسی از طريق استنشاق ذرات آلوده معلق در آغل ، اصطبل وآزمايشگاه

  علائم بيماری

  دوره نهفتگی اغلب 1تا3هفته ميباشد گاهی اوقات بين 6تا17 ماه نيزگزارش شده است. علائم بيماری بر اساس نوع بروسلا وشدت بيماری به اشکال حاد، تحت حاد ، مزمن و لوکاليزه بروز ميکند

  نوع حاد: لرز نا گهانی، درد عمومی بدن، درد پشت ،عرق شديد، کاهش اشتها

  نوع تحت حاد: آغاز بی سرو صدا ،گاهی بدنبال مرحله حاد تب دار شروع ميشود

  نوع مزمن: غالباَ علائم بعد از يک دوره تب دار برای سالها باقی می ماند

  نوع لوکاليزه ( موضعی ) : باکتری های بروسلوز ميتوانند در اعضاء مختلف بدن ايجاد عفونت موضعی نمايند ، شايعترين اعضاء مبتلاء شامل استخوانها ، مفاصل ، سيستم اعصاب مرکزی ، قلب ، ريه ، طحال ، بيضه ها ، کبد ، کيسه صفرا ، کليه ها ،پروستات و پوست ميباشد .

  درمان :

  کميته فنی کشوری درمان تب مالت را الزاما ترکيبی و با بيش از يک دارو توصيه مينمايد مانند کپسول ريفامپسين + داکسی سايکلين هر 12 ساعت بمدت 8 هفته برای بزرگسالان و قطره ريفامپسين 10-20 ميلی گرم بازاء هر کيلو وزن بدن + کوتريموکسازول 8 ميلی گرم بازاء هرکيلو وزن بدن هر 12 ساعت بمدت 8 هفته

  راههای پيشگيری

  1- واکسيناسيون کليه دامها توسط اداره دامپزشکی و صاحبان دام

  2- استفاده از وسايل حفاظت فردی توسط افرادی که تماس مستقيم با دام يا لاشه حيوانات دارند

  3- پاستوريزاسيون محصولات لبنی و استفاده از محصولات لبنی و بستنی پاستوريزه

  4- در صورت استفاده از شير های غير پاستوريزه بايد قبل از مصرف حداقل 5 دقيقه جوشانده شود .پنير تازه غير پاسوريزه نيز بايد حداقل بمدت 3 ماه در آب و نمک نگهداری گردد.

  5- آموزش مردم در خصوص راههای انتقال وپيشگيری و تشويق مردم به استفاده از محصولات لبنی وبستنی پاستوريزه

 

تب مالت, wright

احساس ناخوشی , بی اشتهائی , تب و ضعف عضلانی مفرط علایم بیماری ناتوان کننده ای است که اولین بار توسط مارستون در سال 1861 توضیح داده شد.

بروسلا ملی تنسیس در سال 1862 توسط بروس جدا شد.در سال 1862 نوکارد بروسلا آبورتوس

را به عنوان عامل سقط جنین در گاوها معرفی نمود. در سال 1897 هیوز نام تب مواج را برروی

آن نهاد.در سال 1914 بروسلا سوئیس از خوک جدا شد.بدلیل ارتباط بین این سه گونه وبه افتخار داوید بروس این جنس را بروسلا نامیدند.

طیف وسیعی از حیوانات اهلی و وحشی را آلوده می کند و توانیی انتقال به انسان را دارند.

بروسلا دارای 6 گونه ممیباشد.بروسلا ملی تنسیس که میزبان آن بز و گوسفند است ولی ممکن است

گاهی گاو را هم آلوده می کند. بروسلا آبورتوسآلوده کننده گاو است معمولا باعث سقط جنین می شود.

ولی گاها حیوانات دیگری مانند گوسفند, بز, اسب و سگ راهم آلوده می کند. بروسلا سوئیس خوک را آلوده می کند.بروسلا کانیس سگ را آلوده می کند و باعث التهاب اپیدیدیم و اورکیت در سگها می شود.سه گونه کانیس و اویس و نئوتومائه در موارد انسانی گزارش نشده است .

بروسلا ها باکتری های کوچک گرد یا بیضوی کوکوباسیلی گرم منفی و غیر متحرک می باشند.

 

 

تب مالت ( بیماری مشترک بین انسان و حیوان)

بیماری‌ تب‌ مالت‌ که‌ در حیوانات‌به‌ نام‌ سقط جنین‌ واگیر مرسوم‌ است‌،یکی‌ از بیماریهای‌ عفونی‌ قابل‌ انتقال‌بین‌ انسان‌ و حیوان‌ می‌باشد و با نام‌های‌دیگری‌ نظیر: تب‌ مواج‌، تب‌ دیوانه‌ وتب‌ مدیترانه‌ای‌ نیز نامیده‌ می‌شود. این‌ بیماری‌ در تمام‌ فصول‌ سال‌وجود دارد، اما در بهار و پاییز یعنی‌زمان‌ زایش‌ و شیردهی‌ دام‌ها بیشتردیده‌ می‌شود.
عامل‌ بیماری‌: نوعی‌ باکتری‌ به‌نام‌ بروسلامی‌باشد. این‌ میکروب‌دارای‌ چند نوع‌ است‌. نوعی‌ از باکتری‌که‌ عمدتا در گوسفند و بز دیده‌ می‌شود،مهمترین‌ عامل‌ بیماری‌ در انسان‌ است‌.

 میزبان‌ و شرایط زیست‌محیطی :                                                                                                                                                                    

    تب‌ مالت 

‌ بیشتر بیماری‌ مردان‌ بالغ‌به‌ خصوص‌ کشاورزان‌، دامداران‌چوپانان‌، قصابان‌، سلاخان‌، دامپزشکان‌می‌باشد. کارمندان‌ آزمایشگاه‌ها نیز درمعرض‌ خطر ویژه‌ قرار دارند اما درکشور ما چون‌ زنان‌ و کودکان‌ نیزدوشادوش‌ مردان‌ به‌ امور دامداری‌مشغولند در معرض‌ خطر قرار دارند،به‌ همین‌ دلیل‌ ۵۵ درصد مبتلایان‌ رامردان‌ و بقیه‌ را زنان‌ و کودکان‌ تشکیل‌می‌دهند. در شرایطی‌ که‌ مراکز پرورش‌دام‌ استانداردهای‌ بهداشتی‌ را نداشته‌باشد تب‌ مالت‌ شایعتر است‌. تراکم‌ درمراتع‌ بارندگی‌، نبود نور خورشید واقدامهای‌ غیربهداشتی‌ در فرآیند فراهم‌کردن‌ شیر و گوشت‌ همگی‌ زمینه‌انتشار بروسلوز را مساعد می‌کنند.محیط اطراف‌ گاوی‌ که‌ می‌تواند از خودمیکروب‌ دفع‌ کند به‌ شدت‌ آلوده‌ کننده‌است‌. عامل‌ بیماری‌ در شرایط محیطی‌مناسب‌ از نظر رطوبت‌، در ادرار ومدفوع‌ حیوانات‌ هفته‌ها و گاه‌ ماههازنده‌ می‌ماند. این‌ باسیل‌ در پنیر تازه‌ وغیر پاستوریزه‌ حاصل‌ از شیرخام‌ تاهشت‌ هفته‌ زنده‌ می‌ماند و با منجمدکردن‌ از بین‌ نمی‌رود. این‌ ارگانیسم‌ تاچهل‌ روز در خاک‌ خشک‌ آلوده‌ به‌ادرار، مدفوع‌ و ترشحات‌ واژن‌ ومحصولات‌ زایمان‌ حیوان‌ مبتلا، زنده‌می‌ماند و در خاک‌ مرطوب‌ خیلی‌بیشتر مقاومت‌ دارد .                                                                                            .
    بروسلا در ادرار ۶ روز در گرد وخاک‌ ۶ هفته‌ و در آب‌ و خاک‌ تا ۱۰هفته‌ و در کره‌ تا ۴ ماه‌ باقی‌ می‌ماند ودر مدفوع‌ حیوانات‌ در هوای‌ آزاد ۱۰۰روز و در دمای‌ ۸ درجه‌ سانتی‌ گرادبیش‌ از یکسال‌ باقی‌ می‌ماند، این‌باکتری‌ در ماست‌ به‌ علت‌ وجوداسیدلاکتیک‌ قادر به‌ زندگی‌ نیست‌ ودر دمای‌ ۶۰ درجه‌ به‌ مدت‌ ۱۰ دقیقه‌نابود می‌شود .                                                                                                                                                                          
راههای‌ سرایت‌ بیماری‌ به ‌انسان
  :                                                                                      1 به‌ صورت‌ تماس‌ مستقیم‌ بابافتهای‌ حیوان‌ آلوده‌ نظیر خون‌،ترشحات‌ رحمی‌ و ترشحات‌ جنین‌سقط شده‌.
2
به‌ صورت‌ غیرمستقیم‌ از راه‌
3- مصرف‌ شیرخام‌ و فرآورده‌های‌لبنی‌ آلوده‌ خصوصا پنیر تازه‌، خامه‌،سرشیر و کره‌
4- انتقال‌ تنفسی‌ از طریق‌افشانه‌های‌ موجود در هوای‌ آغل‌ واصطبل‌ آلوده‌ یا آزمایشگاه‌
5- فرو رفتن‌ سر سوزن‌ سرنگ‌حاوی‌ واکسن‌های‌ حیوانی‌ به‌ دست‌انسان‌
                                                  

  علایم‌ بیماری‌:

 دوره‌ نهفتگی‌بیماری‌ (از زمان‌ تماس‌ با منبع‌ عفونت‌تا بروز علایم‌) اغلب‌ بین‌ ۱ تا ۳ هفته‌است‌، ولی‌ گاهی‌ تا ۶ ماه‌ می‌باشد. براساس‌ شدت‌ بیماری‌، علایم‌ به‌ سه‌شکل‌ حاد، تحت‌ حاد و مزمن‌ بروزمی‌کند.
 شکل‌ حاد: بیمار دچار لرزناگهانی‌، درد عمومی‌ بدن‌ به‌ خصوص‌درد پشت‌ و تعریق‌ شدید می‌شود;اشتهای‌ خود را از دست‌ می‌دهد و دچارضعف‌ و سستی‌ می‌گردد، ضمنا ازشروع‌ علایم‌ بیش‌ از ۳ ماه‌ نمی‌گذرد.
 شکل‌ تحت‌ حاد: آغاز آن‌بی‌سروصدا می‌باشد. شکایت‌ اصلی‌بیمار از ضعف‌ و خستگی‌ است‌. از آغازبیماری‌ نیز ۳ تا ۱۲ ماه‌ می‌گذرد.                                                                                                                                          .
 شکل‌ مزمن‌:

اگر از زمان‌تشخیص‌ بیماری‌ بیش‌ از یک‌ سال‌بگذرد و فرد هنوز مبتلا باشد مزمن‌گفته‌ می‌شود.افرادی‌ که‌ دچار تب‌، بی‌اشتهایی‌،درد عضلانی‌ و تعریق‌ شبانه‌ بوده‌ وسابقه‌ تماس‌ با دام‌های‌ آلوده‌ یامشکوک‌ به‌ تب‌ مالت‌ را عنوان‌می‌نمایند یا از فرآورده‌های‌ لبنی‌ آلوده‌استفاده‌ نموده‌اند، لازم‌ است‌ برای‌ انجام‌آزمایش‌ به‌ پزشک‌ مرکز بهداشتی‌ -درمانی‌ ارجاع‌ گردند. درمان‌: رژیم‌های‌ درمانی‌متفاوتی‌ برای‌ درمان‌ بیماران‌ مبتلا به‌تب‌ مالت‌ توصیه‌ می‌شود، لیکن‌ هیچ‌گاه‌از یک‌ دارو به‌ تنهایی‌ در درمان‌ بیمارنباید استفاده‌ کرد (مگر در زمان‌حاملگی‌ و با توصیه‌ پزشک‌). طول‌دوره‌ درمان‌ حداقل‌ ۸ هفته‌ (دو ماه‌)می‌باشد                                                                                            
راههای‌ پیشگیری‌ از بیماری‌تب‌ مالت‌ در انسان‌ :
                                                                                                                                                             1- خودداری‌ از مصرف‌ مواد لبنی‌مشکوک‌ مانند شیرخام‌، پنیر تازه‌،خامه‌ و سرشیر غیرپاستوریزه                                                                                                    
2
استفاده‌ از شیر و فرآورده‌های‌لبنی‌ به‌ صورت‌ پاستوریزه‌، در صورت‌در دسترس‌ نبودن‌ شیر پاستوریزه‌ باجوشاندن‌ شیر به‌ مدت‌ حداقل‌ ده‌ دقیقه‌بعد از جوش‌ آمدن‌، به‌ از بین‌ رفتن‌ کلیه‌عوامل‌ میکروبی‌ مطمئن‌ شوید                                                                                       
3
استفاده‌ از ماسک‌ تنفسی‌ درهنگام‌ کار با فضولات‌ حیوانی‌ یا ورودبه‌ اصطبل‌
۴ دور نگه‌ داشتن‌ حیوانات‌ ازمحل‌ زندگی‌ انسان‌
۵ استفاده‌ از دستکش‌، کلاه‌،ماسک‌، عینک‌ و روپوش‌ مناسب‌ دردامپزشکان‌، دامداران‌ و پرسنل‌کشتارگاه‌ها.                                                                                                    6 آموزش‌ طرز تهیه‌ پنیر تازه‌ به‌کلیه‌ خانوارهای‌ روستایی‌; به‌ این‌ طریق‌که‌ ابتدا شیر را به‌ مدت‌ ۱۰ دقیقه‌جوشانیده‌ و در همان‌ حالت‌ به‌ ازای‌ هر۳ لیتر شیر یک‌ لیوان‌ آب‌ ماست‌ و یا به‌یک‌ لیتر شیر ۲۵۰ گرم‌ ماست‌ ترش‌اضافه‌ کرده‌ پس‌ از دلمه‌ شدن‌ و جداشدن‌ پنیر از آب‌ مقدار لازم‌ نمک‌ به‌ آن‌اضافه‌ کرده‌ با پارچه‌ صافی‌ آبگیری‌ وپس‌ از سفت‌ شدن‌ مصرف‌ نمایید. اگرپنیر به‌ صورت‌ غیر پاستوریزه‌ و بدون‌جوشاندن‌ شیر تهیه‌ شود حداقل‌بایستی‌ دو ماه‌ در آب‌ نمک‌ نگهداری‌ وسپس‌ مصرف‌ شود .                                                                                                    

       7 گزارش‌ کتبی‌ بیماری‌ به‌ مرکزبهداشت‌ شهرستان‌ و استان‌. 
از تب‌ مالت‌ در حیوانات‌ چه‌می‌دانیم‌ ؟
                                                                                           

 در گاو، گوسفند، بز، سگ‌، شتر وخوک‌ نیز بیماری‌ مشاهده‌ شده‌ است‌.
 تذکر:

 تب‌ مالت‌ در دام‌ها از طریق‌جفتگیری‌ دام‌ها، مصرف‌ شیر از دام‌آلوده‌، انتقال‌ تنفسی‌ در هوای‌ آغل‌ واصطبل‌، تماس‌ با ترشحات‌ رحمی‌ دام‌آلوده‌ یا جفت‌ و جنین‌ سقط شده‌ آلوده‌منتقل‌ می‌شود.


راههای‌ پیشگیری‌ در دام‌ها :
                                                                                                      

۱ واکسیناسیون‌ گوساله‌های‌ ماده‌در سن‌ ۳ تا ۶ ماهگی‌ با واکسن‌ مربوط                                                                                       

2-واکسیناسیون‌ بره‌ و بز غاله‌ از ۳ماهگی‌ تا یک‌ ماه‌ قبل‌ از جفت‌گیری‌ باواکسن‌ مربوط.
3
جدانمودن‌ دام‌های‌ سقط شده‌از بقیه‌ گله‌ و جلوگیری‌ از تماس‌مستقیم‌ با ترشحات‌ رحمی‌، جنینی‌ وجفت‌ دام‌های‌ سقط شده‌.                                                                                         .
۴ خونگیری‌ و انجام‌ آزمایشهای‌لازم‌ بر روی‌ دام‌های‌ مشکوک‌ وهدایت‌ دام‌های‌ آلوده‌ به‌ کشتارگاه‌
۵ اقدامات‌ بهداشتی‌ شامل‌ تهیه‌ وتدارکات‌ محیط زیست‌ تمیز برای‌گله‌های‌ گاو و گوسفند و دفع‌ صحیح‌ادرار و مدفوع‌ آنها

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 8:57 توسط عبدالغفار حسن زهی |

1-تب کریمه-کنگو بیماری کشنده ویروسی است که از طریق گزش کنه، تماس با خون و گوشت آلوده حیوانات مبتلا (گوسفند- بز و گاو) به انسان منتقل می شود.

2-خطر بیماری کشنده تب کریمه-کنگو بسیارجدی است .

3-افرادی که با دام ، لاشه و یا ذبح آن سروکار دارند باید از وسایل ایمنی مانند لباس کار، عینک، دستکش و چکمه استفاده نمایند.

4-موقع قطعه قطعه نمودن گوشت تازه، حتما از دستکش استفاده شود.

5-در صورت داشتن زخم در دست و پا از ذبح دام و قطعه قطعه کردن گوشت تازه جدا" خودداری گردد.

6-ذبح غیر بهداشتی دام، خرد کردن گوشت تازه آلوده، خوردن جگر خام و نیم پخته، گزش کنه و عدم استفاده از وسایل ایمنی مناسب ، مهمترین راه های انتقال بیماری کشنده تب کریمه-کنگو می باشند.

7-پس از خرید گوشت تازه یا ذبح دام ، گوشت را به مدت 24 ساعت در یخچال ( نه فریزر) نگهداری تا در صورت آلودگی احتمالی ، ویروس از بین برود.

8-هنگام ذبح، پوست کندن و خردکردن گوشت دام از گذاشتن کارد و سایر لوازم در دهان جدا" خودداری شود.

9-علایم بیماری تب کشنده کریمه-کنگو تب، سردرد شدید و خونریزی می باشد توصیه می شود در صورت مشاهده هر گونه علامت مشکوک در زاهدان به بیمارستان بوعلی ودر شهرستان ها به بخش اورژانس بیمارستان مراجعه شود.

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 8:54 توسط عبدالغفار حسن زهی |

چرا هنوز بيماريهاي مشترك   بين انسان و حيوان جزومشكلات بهداشتي ما مي باشد

- عدم آگاهي جامعه از روشهاي پيشگيري ، وجود مخازن متعدد در حيوانات و وجود بندپايان ناقل برای برخی از آنها ، كنترل اين بيماريها را مشكل مي سازد .

-         افزايش مسافرت هاي بين المللي وبيشتر شدن احتمال انتقال عوامل بيماريهاي زئونوتيك

-جابجايي وسيع حيوانات (اهلي ووحشي ) در حوزه مرزهاي ملي وفراملي
- توانائي انتقال تعدادي از اين بيماريها از انسان به انسان( سالمو نالا ، CCHF و ... ) يا از انسان به حيوان ( تب دره ريفت ، تب برفكي ، سل و ...)
- توانايي ايجاد اپيدمي ( سياه زخم ، ليشمانيوز ، تب هاي خونريزي دهنده ويروسي و ... )
-
احتمال باز پديد شدن ( طاعون ، بيماريهاي ريكتزيائي ، مشمشه و ...)

-     مقاوم شدن برخي ازعوامل   بيماريهاي قابل انتقال بين حيوان و انسان به آنتي بيوتيكها ، ( سالمونلا و ...)
-
احتمال انتقال در بيمارستان ( CCHF , Rabies  و)
- عدم وجود درمان موثر علي رغم مرگ همه بيماران( هاري ، سياه زخم ريوي ،
vCJD  و ... )

-      عدم آشنايي گروه پزشكي  از وضعيت اين بيماريها ، راههاي انتقال ، روشهاي تشخيص ، درمان ، پيشگيري و كنترل آنها در كشور
-  عدم تطبيق آموزش دانشجويان پزشكي با وضعيت اين بيماريها دركشور
 
-  ايجاد  رعب و وحشت در گروه پزشكي و جامعه ( هاري ، طاعون ، CCHF  ،  ابولا  و ... )
 
-  استفاده از عوامل قابل انتقال بين حيوان و انسان در بيوتروريسم( سياه زخم ، تب هاي خونريزي دهنده ويروسي ، طاعون و ...)

باورهاوفرهنگ غلط تغذیه ای درمورد فرآورده های خام دامی در دربرخی جوامع

  • استفاده فرآورده هاي لبني ، گوشت و ..  
  • تماس با حيوانات همزيست با انسان مانندگربه ،  موش ، پرندگان (گنجشگ ، كبوتر) و ..
  • استفاده ازصنايع دامي مانند  چرم ،پوست، پشم و...
  • تماس گسترده با دامها در روستا ها

عوامل بيماريزا در بروز بيماريهاي قابل انتقال بين حيوان و انسان

باكتري : بروسلوز ، طاعون ، سياه زخم ، لپتوسپيروز و ...
ويروس : هاري ، تب هاي خونريزي دهنده ويروس
ی ، آنفلونزاي پرندگان و ...
قارچ : كچليها
و ...
تروفوزوئيد : توكسوپلاسما ، كريپتوسپوريديوم و ...
كرم :  اكينوكوك ، فاسيولا ، ت
نياساژنياتا و تنياسوليوم و ...
پريون : جنون گاوي در انسان 
vCJD

 

 

بيماريهاي قابل انتقال بين حيوان و انسان  ايجاد تظاهرات باليني متنوع مي كنند :

1- بيماري منتشر : بروسلوز ، طاعون ، لپتوسپيروز ، تب هاي خونريزي دهنده ويروسي و ...
2- تظاهرات تنفسي : هانتاويروسها ، آنفلوانزاي پرندگان ،

سياه زخم ، طاعون و....
3- مسموميت هاي غذا
ئي : سالمونلا ، كامپيلوباكتر ، بوتوليسم ، ويبريوپاراهموليتيكوس و ...
4- ضايعات لوكا
ليزه : كيست هيداتيد ، آبسه هاي باكتريائي بدليل سالمونلا ، طاعون و ...

5- ابتلاء سيستم اعصاب مركزي : لپتوسپيروز ،توكسوپلاسموز ، سياه زخم و ...
6- تظاهرات خونريزي دهنده : تب هاي خونريزي دهنده ويروس
ی ، لپتوسپيروز و ...
7- تظاهرات مفصلي و اسكلتي : بروسلو
ز ، لايم و ...

اثر در تجارت بين الملل و ضرر و زيان اقتصادي قابل توجه :

-جنون گاوي در انگلستان موجب معدوم كردن بيش از 4 ميليون گاو گرديد و زيان قابل توجه در تجارت كشور انگليس وارد كرد.

-آنفلونزاي پرندگان تلف كردن ميليون ها قطعه پرنده در كشور  
-تلفات دامي ناشي از  سياه زخم ، لپتوسپيروز ، تب هاي ويروسي مانند تب دره ريفت و ...

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 8:52 توسط عبدالغفار حسن زهی |

 

 پشه های خاکی و نقش آنها در سالک و کالاآزار و راه مبارزه با آنها

 

 پشه های خاکی و نقش آنها در سالک و کالاآزار و راه مبارزه با آنها

پشه خاکیها حشرات کوچکی با اندازه ۵-۲ میلیمتر و بدنی پر مو ، چشم های بزرگ و پاهای نسبتا ً بلند هستند.

پشه خاکیها دارای دگردیسی کامل بوده ، ماده ها تخم خود را در نقاط مرطوب مانند: شکاف سنگ فرشها ،  شکافها و سوراخهای سطح زمین ، ریشه خارجی درختان ، شکافهای موجود در کف طویله و مرغداریها ، میان شاخ و برگ های ریخته شده قرار می دهند.

تخم ها پس از گذارندن دوره خود تبدیل به لارو می شوند و دارای ۴ مرحله لاروی می باشند که پس از طی این دوره که بستگی به شرایط محیطی دارد تبدیل به شفیره وسپس بالغ  میگردند.

پشه خاکیهای بالغ را میتوان در لابلای شاخه و برگ گیاهان در سطح زمین ، لانه حیوانات ، شکافها و سوراخ های درختان ، شکاف  سنگ ها ، داخل غارها و اماکن انسانی و حیوانی مشاهده نمود.

سیکل زندگی پشه خاکیها ۱۰۰- ۳۰  روز است وبستگی کامل به شرایط محیطی دارد . پشه خاکیهای نر و ماده از شیره گیاهی تغذیه میکنند ولی ماده ها برای تخمگذاری و رسیدن تخم ها بایستی خونخواری نمایند. پشه خاکیهای ماده نقاط کم مو و باز بدن را مورد گزش قرارمی دهند. میزبان این حشرات  حیوانات اهلی ، سگها ، جوندگان اهلی و وحشی ، مار ، مارمولک و گاهی پرندگان می باشند۰
بیماریهای منتقله :
 
بیماریهای منتقله توسط پشه خاکیها را لیشما نیوز گویند۰ لیشما نیوزها در اغلب نقاط جهان وجود دارند و از بیماری های مشترک انسان و حیوانات بشمار می آیند که ممکنست  به صورت ضایعات پوستی (سالک) و یا ضایعات احشائی (کالاآزار) و جلدی مخاطی  تظاهر نمایند که توسط انگل  لیشما نیا ها ایجاد شوند.

انگلهای لیشمانیا در داخل سلولهای تک هسته ای بیگانه خوار جوندگان ، گوشتخواران و خزندگان رشد می کنند. انگلهای لیشمانیا توسط پشه خاکیها منتقل  می شوند۰


لیشما نیوزجلدی = سالک
دونوع سالک وجود دارد : نوع شهری و نوع روستایی که از نظر ناقل ، تظاهرات بالینی دارای تفاوتهایی می باشند۰
۱- سالک نوع شهری –  نوع خشک
الف کانون  :
تهران -  قسمت های مختلف شهر که با گسترش شهرها و شهر نشینی و از بین رفتن باغها از شیوع آن کاسته شده است .شیراز ( جنوب غربی شهر) .کرمان ( محله های مختلف)مشهد ( اطراف حرم مطهر کوه سنگی )  نیشابورنقاط مختلف سرچشمه )  سبزوار –  قم –  ساوه اردستان –  نایین
ب ناقلین :
 *
فلبوتوموس سرژانتی که در داخل اماکن به سر می برند این پشه در مرغداری ها ، در لانه مرغها به وفور یافت می شوند و به خون پرندگان هم علاقه زیادی دارد.
ج مخزن بیماری  :

سگ ،گاهی انسان
سیر بیماری :
پس از گزش پشه خاکی ماده آلوده و گذشت ۸-۲ ماه در  محل گزش برجستگی به رنگ قرمز ایجاد میشود که کمی خارش دارد ولی فاقد درد می باشد با گذشت چند هفته این برجستگی سفت می شود و اطراف آن ملتهب و به رنگ قرمز در می آید و بعد از ۳-۲ ماه در روی برجستگی فرو رفتگی به عمق ۱ میلیمتر ایجاد می شود که ترشحات زرد رنگی از آن به خارج تراوش می کندکه ترشحات کم کم به صورت دلمه در می آیند بتدریج رنگ دلمه قهوه ای می شود و سرانجام به صورت زخم سر باز در می آید این زخم دارای حاشیه نامنظم و برجسته است اگر دلمه از روی زخم برداشته شود زخم دارای سطحی شفاف و قرمزرنگ میباشد که کف آن فرو رفته است، این زخم درد ندارد ولی گاهی دارای کمی خارش است .
فصل شیوع بیماری :

در تمام فصول سال
تعداد زخم  :

 بسته به تعداد گزش پشه خاکی اغلب ۲-۱ زخم و گاهی بیشتر
بهبودی :

 از مرکز زخم شروع می شود . دلمه شروع خشک شدن می نماید ، التهاب کاهش می یابد  و پس ازگذشت  ۱۲-۶ ماه  زخم کاملاً خوب می شود  ولی سطح زخم ناصاف است  ۰محل زخم بصورت اسکار مشاهده میشود .
۲سالک نوع روستایی =   نوع مرطوب
الف کانون  : 

 اصفهان  ، مورچه خورت ، گاوخونی اطراف رودخانه زاینده رود ، بادرود و بلوچستان ، چابهار ،  اشتیاری ، کنارک  ، نارس ، تبریز ، خوزستان ،  دزفول ،  سوسنگرد ، جنوب اهواز شاهرود ، سرخس ، ترکمن صحرا، لطف آباد ، طبس ، ابردژ ورامین ، بم


ب ناقل : 

فلبوترموس پاپاتاسی که بصورت اهلی و به فراوانی یافت می شوند.
ج مخزن :

جوندگان موش صحرایی  رومبو میس اوپیموس که لانه عمیق داشته و از گیاهان کویری تغذیه می کند . مخزن دیگر بیماری مریونس لی بیکوس میباشد .
سیر بیماری
پس از گزش پشه خاکی ماده آلوده و پس از چند هفته در محل گزش برجستگی جوش مانند: همراه با التهاب ایجاد می شود که پس از گذشت ۱۴-۱۰ روز به صورت زخم در می آید زخم به سرعت بزرگ و اطراف آن ملتهب و قرمز می شو د و لبه های زخم دارای حاشیه است . این زخم با ترشحات چرکی توام می شود زخم به سرعت بهبود می یابد ۰
بهبودی : 

از وسط و اطراف زخم به صورت  همزمان صورت می گیرد ۶-۴ ماه پس از شروع آن کلاً خوب می شود جای زخم در محل گزش بصورت اسکار باقی میماند.
فصل شیوع :

شروع بیماری از اول تابستان تا اوایل پاییز
تعداد زخم :

بسیار زیاد گاهی تا ۳۰ عدد
لیشما نیوز احشائی = کالا آزار
این بیماری به صورت تک گیر و پس از گذشته پشه خاکی ماده آلوده بروز می کند در نقاطی   بطور دسته جمعی مشاهده می شود این بیماری بیشتر در اطفال دیده می شود.


۱-کانون :

مشکین شهر مغان فارس در عشایر چادرنشین
۲- ناقلین :

فلبوتوموس ماژور ، فلبوتوموس ونیونی فلبوتوموس پرفیلیوی  و تعدادی دیگر از فلبوتوموس ها.
۳- مخازن :

 سگ ، شغال و گوشتخواران وحشی
بیماری به صورت حاد در کودکان کمتر از دو سال و به صورت مزمن  در سنین بالاتر مشاهده میشود در نوع حاد بیماری با تب شدید و ناگهانی ، استفراغ ، بزرگی کبد و طحال ، خونریزی زیر جلدی ، کم خونی و انعقاد خون در عروق ظاهر می شود۰
در نوع مزمن تب به تدریج افزایش می یابد و پس از ۴-۲ هفته دمای بدن C0 37   می شود که مجددا ۳-۲ هفته بعد عود می کند تب و لرز  شدید و ۱ روز در میان (شبیه  مالاریا) و تب که به صورت خفیف ادامه می یابد بزرگ شدن تدریجی شکم ، رنگ پریدگی ، تب شبانه ، کم خونی ، بیقراری ، بی اشتهایی ، خونریزی زیر جلدی وخونریزی  دستگاه گوارش ، یرقان ، خشکی و ضخیم شدن و تیرگی پوست . نازک  و کم پشت شدن موهای سر ، تورم اندام ها ، سوء تغذیه تظاهر می نماید۰
عوارض بیماری
خونریزی دستگاه گوارش و ریه ها ، انعقاد خون داخل عروق، عفونت های شدید ثانوی جهت پیشگیری از ابتلا به بیماریهای منتقله توسط پشه خاکیها بایستی کنترل و مبارزه با ناقلین و مخازن انجام شود.
مبارزه با پشه خاکیها
از آنجایکه پشه خاکیها ناقلین لیشمانیوز پوستی یا سالک (شهری ، روستایی) و کالاآزار می باشند (لیشمانیوز جلدی مخاطی تا کنون در ایران مشاهده نشده است ) از بین بردن این حشرات در کاهش موارد بیماری بسیار اهمیت دارد لذا  بایستی اقدام به مبارزه و کنترل این حشرات نمود .

با توجه به  این که این  حشره  بیشتر در شکافهای موجود بر روی ریشه درختان و سنگها و در نقاط مرطوب زندگی خود را می گذراندضمن اینکه تعدادی از پشه خاکیها در لانه جوندگان هم زندگی میکنند مبارزه با پشه خاکیها بسیار مشکل است ولی ناگزیر  بایستی از حشره کشها استفاده کرد دیوارها و نقاط مرطوب را بایستی لااقل تا ارتفاع ۴۰-۳۰ سانتیمتر سمپاشی نمود زیرا پشه خاکیها پروازکوتاه داشته ودر اثر تماس با حشره کش از بین  خواهند رفت  در اماکن آلوده استفاده از توریهای ریز بافت و نصب آنها روی پنجره ها و دربها و استفاده ازمواد دور کننده حشرات جهت حفاظت شخصی توصیه میگردد .
مبارزه با مخازن :

از بین بردن جوندگان خصوصا جوندگان وحشی لااقل  ۵۰۰-۳۰۰ متر اطراف آبادیهای آلوده و انجام سم پاشی ابقایی همراه با جونده کشی  به صورت مداوم و در مورد مخازن کالا آزار از بین بردن سگها و گوشتخواران وحشی توصیه میشود.

 

لیشمانیوز _ انواع ، علائم ، عوارض ، پیشگیری ، درمان _ ( مرجع کامل اطلاعات )

مقدمه :

بیماری لیشمانیوز در مناطق گرمسیری آمریکا، آفریقا، شبه قاره هند و در نواحی نیمه گرمسیری آسیای جنوب غربی و ناحیه مدیترانه آندمیک می باشد. این اختلال شامل گروهی از بیماریها با تظاهرات بالینی و  عواقب بهداشتی بسیار متنوع است (از ضایعات بد شکل خودبخود بهبود یابنده  در تعداد اندکی از افراد تا اپیدمی های شدید با میزان مرگ و میر بالا) تعداد افراد آلوده در دنیا دوازده میلیون نفر تخمین زده می شود. و ۳۵۰ میلیون نفر در مناطقی زندگی می کنند که احتمال ابتلاء به بیماری وجود دارد. ۳ میلیون نفر از اشکال مختلف بیماری رنج می برند.

 تعداد موارد جدید در هر سال ۵/۱ میلیون نفر می باشد که از این تعداد ، پانصد هزار مورد (۰۰۰/۵۰۰) مبتلا به لیشمانیوز احشایی هستند. این تخمین ها مواردی را که بعلت عدم گزارش بسیاری از  موارد جدید بیماری (در مناطق روستایی ) یا عدم الزام گزارش این موارد در بسیاری از کشورهای آندمیک در نظر آورده نمی شوند، نیز بحساب می آورند. لیشمانیوز احشایی اپیدمی های وسیع ایجاد می کند و تعداد بیماران در سالیان مختلف بسیار متنوع است. در طول سال ۱۹۹۱ ، اپیدمی های وسیعی در هندوستان بوقوع پیوست. تعداد بیماران در هند به تنهایی حدود ۰۰۰/۲۵۰ نفر بوده است. از آنجا که میزان کشندگی بیماری در موارد تشخیص داده و درمان شده بین ۵ تا ۱۰ درصد   (در سودان تا ۱۴%) و در موارد درمان نشده ۱۰۰% می باشد، تخمین می زنند که لیشمانیوز احشایی ۰۰۰/۷۵ نفر را در سال ۱۹۹۱ به هلاکت رسانده باشد. ابتلاء به لیشمانیوز پوستی از شدت کمتری برخوردار می باشد. ولی در مناطق آندمیک ناراحتی فراوانی را ایجاد می نماید. (حداقل به خاطر جنبه روانی و اجتماعی و ظاهر زننده ای که بیماری ایجاد می کند). اهمیت این مسئله نزد مردم در مناطق آندمیک از آنجا مشخص می شود که در این مناطق به روش قدیمی لیشمانیزاسیون روی می آورند . این روش شامل ایجاد عفونت عمومی و مخاطره آمیز بالیشمانیا به منظور القای ایمنی تمام عمر نسبت به آن و به قیمت بروز یک زخم و ضایعه در مناطقی از بدن است که کمتر در معرض برخورد با عامل بیماری قرار دارند.


اهمیت مراقبت در بیماری لیشمانیوزها :مراقبت این بیماری باتوجه به پیچیدگی اپیدمیولوژیک در حلقه انتقال این بیماری (وجود مخازن و ناقلین گوناگون) از اهمیت بسیار بالایی برخوردار می باشد چه با تجهیز شبکه مراقبتی کارآمد و آگاهی سریع ازوقوع موارد علی الخصوص در نقاط عاری از بیماری میتوان فرصت کافی جهت آگاهی از وضعیت ناقلین ، مخازن ، طبقه بندی نوع بیماری که از الزامات اولیه تعیین راه صحیح مبارزه با بیماری است و همچنین در مورد نوع احشایی درمان به موقع و پیشگیری از مرگ و میر فراوان بیماری نقش موثری در مهار بیماری ایفاء نمود. اساس مراقبت صحیح در مورد هر بیماری تعیین تعاریف مشخص جهت گزارش بیماری به سطوح مختلف می باشد که در صفحات بعد به آن خواهیم پرداخت .
 
عامل بیماری :
یک انگل تک یاخته ای از جنس لیشمانیا (Leishmania) است که انواع مختلفی دارد. بعضی از آنها در انسان ایجاد بیماریهایی بنام لیشمانیوز می کند. لیشمانیوز جلدی یا سالک بوسیله لیشمانیاتروبیکا (L.Tropica) و لیشمانیا ماژور(L.Major) ایجاد می شود که زخم پوستی خوش خیمی می باشد و در اغلب نقاط ایران دیده می شود.
لیشمانیا دونووانی (L.donovani) با لیشمانیااینفانتوم(L.infantum) عامل بیماری کالاآزار و یا لیشمانیوز احشایی است.
انگل لیشمانیا جزو تک یاخته های تاژک دار است. در بدن میزبان مهره دار از جمله انسان در داخل سلولهای بیگانه خوار بافتها بشکل گرد یا تخم مرغی با اندازه ۴-۲ میکرون رشد و تکثیر پیدا می کند. در میزبان بی مهره یا پشه خاکی که ناقل بیماری است و هم چنین در محیط کشت بشکل انگلی دراز ، دوکی شکل ، متحرک و دارای یک رشته باریک بنام تاژک می باشد.

 

 

ناقل بیماری :
ناقل بیماری پشه ریزی است بنام پشه خاکی یا فلبوتوموس (phlebotomus) که اندازه آن ۲-۳ میلیمتر و بدن آن پر از مو برنگ زرد مایل به کرم می باشد. پشه خاکی ماده خونخوار است و از خون انسان و بعضی پستانداران تغذیه می کند . پشه خاکی ماده معمولاً هر ۵ روز یکبار خون می خورد در موقع خون خوردن آلوده می شود پس از حدود ۱۰ روز می تواند آلودگی را به میزبان مهره دار دیگر منتقل کند. خونخواری پشه خاکی معمولاً در شب انجام گرفته و روزها را در جای تاریک و مرطوب در زیر زمین و قسمت سایه دار اماکن انسانی یا حیوانی استراحت می کند. طول عمر پشه خاکی بالغ یکماه است که در این مدت یک یا چند بار تخم گذاری انجام می دهد.

 
تخم ها پس از طی دور ه های مختلف (حدود یکماه و نیم ) به پشه بالغ تبدیل می شوند که می تواند پرواز کند. پشه خاکی انواع زیادی دارد که بعضی از انواع آن ناقل کالا آزار و برخی دیگر ناقل لیشمانیوز جلدی نوع شهری و بعضی ناقل لیشمانیوز جلدی نوع روستایی می باشند.
مخزن انگل:
مخزن انگل در بیماری کالاآزار بر حسب نوع آن فرق می کند در  کالاآزار نوع هندی مخزن انسان است که با آلوده شدن توسط نیش پشه خاکی به انسان سالم منتقل می گردد. در نوع مدیترانه ای از جمله کالا آزار ایران سگ و سگ سانان وحشی مانند روباه و شغال مخزن اصلی بیماری هستند و در برخی نقاط مانند آفریقا ، جوندگان مخزن این انگل می باشند. در کالاآزار مدیترانه ای انتقال بیماری توسط پشه خاکی از انسان مبتلا به کالا آزار به انسان سالم امکان پذیر است.

مخزن بیماری لیشمانیوز جلدی در ایران

لیشمانیوز جلدی به دو گونه است . نوع شهری یا خشک (Anthroponotic) در این نوع مخزن بیماری انسان بوده ولی سگ هم بطور اتفاقی به بیماری مبتلا می گردد.
در لیشمانیوز جلدی نوع روستایی یا مرطوب (Zoonotic) مخزن بیماری عمدتاً جوندگان بوده که مهمترین آنان در ایران رومبومیس اوپیموس  (در اصفهان) از خانواده ژربیل ها می باشد جوندگان دیگری نیز بعنوان مخزن لیشمانیوز جلدی نوع روستایی در ایران مورد بررسی و تائید قرار گرفته اند که از آنجمله مریونس لیبیکوس در شهرستان نطنز استان اصفهان مریونس هوریانه در سیستان و بلوچستان و تاتراایندیکا (Tatera indica)  درخوزستان.

 راههای سرایت بیماری و سیکل زند گی انگل
زندگی انگل دارای دو مرحله است یک مرحله لیشمانیانی و دیگری مرحله لپتومونائی در مرحله لیشمانیائی که به آن آماستیگوت می گویند انگل بصورت ارگانیسم فاقد تاژک با بدن گرد یا بیضوی و گاهی دوکی شکل است که در داخل سلول های بیگانه خوار (ماکروفاژ) پستانداران وجود دارد و اجسام لیشمن نامیده می شود.
در مرحله لپتومونائی که به آن پروماستیگوت نیز می گویند از تغییر شکل حالت لیشمانیائی بوجود می آید، در این شکل انگل تاژکی د رقسمت قدامی خود دارد که این شکل انگل در دستگاه گوارش پشه خاکی و هم چنین در داخل محیط کشت دیده می شود. انگل در فرم آماسیتگوت در بدن میزبان مهره دار مثل انسان و حیوان قرار دارد و اغلب در داخل ماکروفاژها (سلولهای بیگانه خوار ) زندگی می کند. پشه خاکی جنس ماده خونخوار است. و با مکیدن خون ، آماستیگوت را می بلعد و در دستگاه گوارش به مرحله پروماستیگوت تبدیل می نماید. این فرم ارگانیسم با تقسیم بندی غیر جنسی دوتایی زیاد می شود و بعد از گذشتن ۵ الی ۲۰ روز تعداد آنها زیاد شده  بطوریکه در سالک با نیش زدن پشه خاکی ماده آلوده ، این انگل به انسان سالم منتقل شده و باعث بروز زخم سالک می گردد.

 

 بطور کلی سالک بوسیله انواع پشه خاکی های آلوده به سه طریق زیر بوجود   می آید:
۱انسان به انسان
۲حیوان به حیوان
۳حیوان به انسان و بالعکس
و در کالاآزار محل استقرار انگلها در سلولهای بیگانه خوار سیستم رتیکولوآندتلیال ، بافت طحال ، کبد، مغز استخوان ، غدد لنفاوی وسایربافت ها است و ممکن است در منوسیتهای خون نیز دیده شوند. در موقع خون خوردن پشه خاکی از میزبان مهره دار آلوده اشکال لیشمانیایی وارد لوله گوارش پشه شده و در آنجا بشکل لپتومونایی(تاژکدار) در می آید در قسمت میانی معده پشه تکثیر شده و درموقع خونخواری از انسان سالم بهمراه بزاق وارد بدن میزبان مهره دار می شود. در بدن انسان تاژک خود را از دست داده در سلولهای بیگانه خوار بدن انتشار می یابند. راههای دیگر انتقال ممکن است تماس جنسی، انتقال خون، مادرزادی از طریق جفت و یا آلودگی مخاط چشم و یا زخمهای باز با مواد آلوده مانند ترشح زخم یا مخاط بینی انسان و یا حیوان مبتلا به لیشمانیوز احشایی باشد. حیوانات گوشتخوار ممکن است با خوردن لاشه حیوان آلوده مبتلا شوند.

دوره کمون:
درسالک بسته به نوع بیماری متفاوت است . در لیشمانیوز جلدی نوع مرطوب (روستایی) دوره کمون کوتاهتر (۴-۱) هفته ولی در لیشمانیوز جلدی نوع خشک (شهری ) این دوره طولانی تر و بطور معمول (۲ تا ۸ ماه ) گاهی ۲-۱ سال می باشد.
در لیشمانیوز احشایی (کالاآزار) نیز این دوره  از چند هفته تا چند ماه و گاهی تا یکسال می باشد.

علائم بیماری در سالک:
ضایعات سالک ممکن است به یکی از اشکال زیر دیده شود:
۱شکل خشک
۲شکل مرطوب
۳اشکال غیر معمول
۴شکل مزمن
۵شکل لوپوئید یا عود کننده
۶ضایعات ناشی از مایه کوبی
که در این نوشته فقط به ذکر انوع خشک و مرطوب آن می پردازیم .

۱- شکل خشک
این شکل بیماری دارای ۴ مرحله پاپول بی درد، مرحله زخم و دلمه ، شروع بهبودی ، بهبودی کامل و به جای ماندن جوشگاه (جای زخم یا اسکار) می باشد.
پس از گذشت دوره کمون در محل گزش پشه پاپول سرخ رنگی ظاهر می شود این پاپول نرم و بی درد است و در اثر فشار محو نمی شود. گاه خارش مختصری دارد. پس از گذشت چند هفته یا چند ماه پاپول فعال شده ، ضایعه بزرگتر شده و اطراف آن را هاله قرمز رنگی فرا میگیرد. و کم کم بر اثر تجمع سلول ها در آن قطعه ضایعه سفت می شود. پس از گذشت ۲ تا ۳ ماه پاپول بصورت دانه ای سرخ  و برجسته با سطحی صاف و شفاف و قوامی نرم در می آید. در این هنگام گاه در روی آن فرورفتگی به عمق یک میلیمتر که ته آن پوسته پوسته است دیده می شود. به تدریج سطح این دانه نرم می شود و مایع سروزی ترشح می کند و بالاخره ضایعه بصورت زخمی باز در می آید . زخم حدودی مشخص و حاشیه ای نامنظم و برجسته دارد که روی آن را دلمه ای کثیف و قهوه ای رنگ پوشانده است.
اگر دلمه کنده شود کف زخم فرو رفته است اطراف زخم دارای هاله ای صورتی رنگ که در مقایسه با بافتهای اطراف و زیر آن سفت به نظر می رسد. ضایعه بی درد و گاهی دارای خارش خفیف است. هرچه تعداد ضایعات بیشتر باشد اندازه زخمها کوچکتر و بهبودی آنها سریعتر است . بهبودی زخم بتدریج از مرکز زخم شروع شده و دلمه شروع به خشک شدن می کند . و پس از گذشت ۱۲-۶ ماه و گاه بیشتر  ضایعه کاملا بهبود می یابد و اثر آن به صورت جوشگاهی فرورفته با حدودی کاملا مشخص و حاشیه ای نامنظم باقی می ماند.


۲-شکل مرطوب :
این شکل نیز دارای همان چهار مرحله سالک خشک می باشد ولی تظاهرات بالینی آن تفاوتهایی به شرح ذیل دارند:
پس از طی دوره کمون چند هفته تا چند ماه ضایعه بصورت جوش همراه با التهاب حاد ظاهر می شود .پس از دو هفته زخمی شده که بسرعت بزرگ و دور آن پرخون می شود. زیر لبه زخم خالی است و لبه زخم دارای تفاریس و چرک زیاد است . جوش خوردن زخم از وسط و اطراف همزمان اتفاق می افتد و بطور معمول زخم ظرف مدت ۶-۴ ماه پس از شروع آن به کلی خوب می شود و به ندرت در حالتهای عادی بیش از ۸ ماه طول می کشد.
علائم بالینی در کالاآزار :
استقرار بیماری معمولا مخفیانه و بدون علائم مشخصی صورت می گیرد و به کندی پیشرفت می کند . تظاهرات آن با تب نامنظم و مواج تا ۴۰ درجه سانتیگراد با بیقراری ، درد ناحیه طحال ، سرفه و کم شدن وزن بدن، بزرگی طحال و کبد و در نتیجه بزرگ شدن شکم بیمار ، کم خونی و کم شدن تعداد عناصر سلولهای خونی (گلبولهای قرمز، سفید و پلاکت ها ) ورم صورت و دستها و پاها دیده می شود.
در مواردی رنگ پوست بیمار برنزه و تیره می شود که برخی دلیل نامگذاری بیماری را به مرض سیاه (کالاآزار) بهمین دلیل می دانند و برخی نیز به دلیل مرگ و میر زیاد بر اثر این بیماری نام بیماری سیاه به آن داده اند. از بین رفتن سلولهای بیگانه خوار بدن و کاهش قوای دفاعی سبب آمادگی برای پذیرش سایر عفونت ها شده و اگر تشخیص و درمان بموقع انجام نگیرد موجب مرگ بیمار می گردد.
 
بطور کلی تشخیص بیماری لیشمانیوز جلدی و احشایی براساس آخرین مصوبه کمیته کشوری در انواع مظنون ، محتمل و قطعی بشرح زیر است:

لیشمانیوز جلدی
-
تشخیص مظنون  (Suspected) :
وجود پاپول یا زخم پوستی بیشتر در نقاط باز بدن در منطقه آندمیک که بیش از ۱۰ روز طول کشیده باشد.
-
تشخیص محتمل (Probable):
وجود پاپول یا زخم پوستی که بتدریج افزایش اندازه یافته ، اولسر آن گاه سطحی و برآمده است و گاه بصورت زخم های عمیق و چرکی با کناره های قرمز رنگ می باشد.
-
تشخیص قطعی (Definite):
دیدن انگل در گسترش تهیه شده از ضایعه پوستی (اسمیر یا کشت)

لیشمانیوز احشایی  (کالاآزار )
-
تشخیص مظنون (Suspecred):
بروز علام کلینیکی بصورت بیماری تحت حاد با علائمی نظیر تب ، هپاتومگالی ، اسپلنومگالی ، کاهش وزن ، کم خونی ، تغییر رنگ پوست.
-
تشخیص محتمل (Probable):
علائم بالینی همراه با آزمایش IPA DAT مثبت
-
تشخیص قطعی : (Definite)
دیدن انگل در گسترش تهیه شده از بافتها (طحال ، مغز استخوان و غدد لنفاوی) و یا بدست آوردن آن در محیط کشت
تشخیص بیماری 
تشخیص لیشمانیوز جلدی:
تشخیص بالینی سالک وقتی به اثبات می رسد که میکروارگانیسم در اسمیر رنگ آمیزی شده مایع حاصل از ضایعات جلدی و یا کشت دیده شود و یا در آزمایش بافت شناسی در بافت رنگ آمیزی شده مشاهده گردد.
معیارهای تشخیص آزمایشگاهی :
۱- آزمایشات انگل شناسی مثبت (اسمیر یا کشت از زخم )
۲- آزمایشات سرولوژی مثبت (IFA,ELIZA) فقط برای لیشمانیوز مخاطی
 (M.C.L)
تشخیص کالا آزار :
باتوجه به اینکه کالا آزار در ایران اغلب در بچه ها دیده می شود و از علائم ظاهری آن تبهای نامنظم ، بزرگی طحال و کبد و در نتیجه بزرگ شدن شکم ، کم خونی و ضعف و لاغری است موارد مشکوک را می توان جهت تشخیص قطعی به پزشک مرکز درمانی و یا متخصص جهت انجام آزمایشات معرفی نمود.
معیارهای تشخیص آزمایشگاهی :
۱- مثبت بودن آزمایشات انگل شناسی (تهیه گسترش از مغز و استخوان – طحال – کبد – غدد لنفاوی – خون ) و کشت ازبیوپسی یا مواد آسپیره شده از اعضاء
۲- مثبت آزمایشات سرولوژی (DAT,ELIZA, IFA) تهیه نمونه خون برای انجام تستهای سرولوژی بسادگی امکان پذیر است.
میتوان نمونه خود را در لوله های باریک هپارتیه از نوک انگشت بیمار پس از ضد عفونی کردن انگشت با الکل و سوراخ کردن آن با تیغه نوک تیز استریل یا لانست یکبار مصرف تهیه کرد. پلاسمای آن را بوسیله سانتریفوژ کردن جدا نمود یا با تماس دادن کاغذ صافی آزمایشگاهی با خون روی انگشت بیمار مقداری از خون را بصورت یک لکه یکنواخت بقطر حدود یک سانتیمتر جذب کاغذ کرده و پس از خشک شدن مورد آزمایش آگلوتیناسیون مستقیم که انجام آن را در آزمایشگاههای کوچک و دور افتاده با تجهیزات ساده و دور افتاده عملی است قرار داد.

درمان لیشما نیوز
الفلیشمانیوز احشائی یا کالا آزار
برای درمان شکل های لیشمانیوز بجز نوع منتشر آن Diffuse Cutaneous Leishmaniasis ترکیبات آنتیموان پنج ظرفیتی جهت استفاده موضعی و عمومی پیشنهاد می شوند . بمنظور اجتناب از عود بیماری ، تقلیل هزینه درمان ، پیدایش مقاومت داروئی بایستی داروئی مناسب بمقدار لازم ودر فاصله  زمانی متناسب تجویز گردد . اگر چه آنتیموان پنج ظرفیتی بعنوان داروی خط اول درمان بیماری پذیرفته شده است ولی تفاوتهای فراوانی در نحوه بکار بردن آن اعمال می شود.
دو داروی آنتیموان پنج ظرفیتی دردسترس می باشند.مگلومین آنتیموانات  (گلوکانتیم) وسدیم استیبوگلوکونات ( پنتوستام ) ، که این دو دارو از نظر شیمیایی مشابه بوده و تصور می شود که مدت  اثر بخشی و سمیت آنان در درمان  لیشمانیوز احشایــی به مقـــدار آنتیموان مـوجـود در دارو بستگی داشته باشد محلـــول مگلومـــین آنتیموانات تقریبـاً + ۸۵ mg/ml ) 8.5% sb5) آنتیموان داشته در حالیکه میزان آنتیموان    ( Sb 5+ ) موجود درپنتوستام درحدود  (۱۰۰mg/ml) 10% Sb 5+  می باشد
گلوکانتیم درکشورهای فرانسه زبان و آمریکای لاتین و پنتوستام در کشورهای انگلیسی زبان و آمریکا مصرف می شوند . درایران تاکنون گلوکانتیم مصرف شده ودزاژ توصیه شده داروی فوق برپایه میزان آنتیموان پنج ظرفیتی موجود بوده ودر کالا آزار عبارتست از ۲۰ میلی گرم آنتیموان برای هرکیلو گرم وزن بدن روزانه بمدت بیست روز.
بیمارا نیکه بیماری در آنان باقی مانده و احتیاج به درمان طولانی تری دارند بایستی مدت بیشتری در مان شوند . عدم پاسخ درمانی اولیه که بصورت عدم پاسخ کلینیکی به درمان اولیه با آنتیموان می باشد در بیشتر مناطق بین ۲۰% تا ۸% است .
بیمارانیکه به درمان با آنتیموان در دوره اول جواب مناسب درمانی نمی دهند ممکنست در دوره دوم یا حتی دوره سوم پاسخ مناسبی بدهند . آنتیموان در این دوره می تواند بدون سمیت تا ۳۰ روز تجویز شود . درمان موفقیت آمیز با دوره طولانی تری ( ۱۲۰ روزه) درمورد PKDL ( لیشمانیوز پوستی بعد از کالا آزار ) از هندوستان گزارش گردیده است .
طول دوره درمان در یک منطقه آندمیک با نقاط دیگر متفاوت بوده ولی در تمام موارد درمان باید حداقـــل  ۲ هفته  پس ازمنفی شدن آزمایش انگلی خون ادامه یابد.
تزریق داخل وریدی  پنتوستام باید به آرامی  ( بیش از ۵ دقیقه ) و با استفاده از وزن مناسب صورت گیرد تا از احتمال بروز هرگونه ترومبوز جلوگیری شود . درمان باید تحت نظر کادر پزشکی صورت گیرد.
درمان با ترکیبات آنتیموان  معمولاً خوب تحمل می شود ولی اگر عوارض جانبی جدی بروز کند ( عوارض کبدی وقلبی ) می توان موقتاً درمان را متوقف کرد . اگر عود بیماری اتفاق افتد بیماران باید نخست با ترکیبات آنتیموان تحت درمان قرارگیرند ودر صورت رضایت بخش نبودن پاسخ درمانی اتتخاب  دوم داروهای آمفوتریسین B وپنتاسیدین خواهند بود.

آمفوتریسین B :
روزانه یا هفته ای  سه بار بصورت تزریق داخل وریدی و آنفوزیون داخل دکستروز ۵% طی ۴ ساعت تجویز   می شود در شروع با دز اولیه ۱۰ – ۵ میلی گرم که بتدریج افزایش یافته ودر هر نوبت بمیزان ۱۰-۵ میلی به آن افزوده می شود تا زمانیکه به دز ۵/۰ تا یک میلی گرم در کیلوگرم از وزن بدن برسد . درمان باید تا زمانیکه دز کامل یعنی ۳-۱ گرم داده شود  ادامه یابد . طول دوره درمان بستگی به پاسخ درمانی بیمار دارد . عود بیماری یا فقدان پاسخ درمانی مناسب در ۸%۲% موارد اتفاق می افتد بعلت سمیت دارو برای کلیه وقلب درمان  باید همیشه در بیمارستان صورت گیرد.

ب ) دستورالعمل درمان لیشمانیوز جلدی ( سالک )

درمان بیماری سالک در مواد زیر توصیه می شود.
۱کسانی که ضایعات زخمی بزرگ تر از ۳ سانتیمتر دارند
۲کسانی که ضایعات متعدد اولسراتیو دارند
۳ضایعات مناطق باز بدن ( صورت – پشت دست  پشت پا ) محل ضایعه درسه سانتیمتری     ارگان های حیاتی مانند چشم – گوش و دهان باشد.
درسایر موارد پیشنهاد می شود  که درمان صورت نگرفته و جهت پیشگیری از گزش مجدد و انتقال  به دیگران وهم چنین پیشگیری از ایجاد احتمالی عفونت ثانویه ، با گاز استریل پانسمان گردد.

روش درمان
ترکیبات آنتیموان پنج ظرفیتی ( گلوکانتیم و پنتوستام ) : که بدوشکل تزریق موضعی و تزریق سیستمیک قابل استفاده است .
تزریق موضعی در موارد زیر اندیکاسیون دارد.
تعداد ضایعات محدود ( ۲ –۳ ) عدد در نزدیکی ارگانهای حیاتی نباشد.

روش تزریق
تزریق معمولاً در چهار نقطه داخل زخم صورت می گیرد تا زمانیکه رنگ محل تزریق ضایعه متمایل به سفید گردد.

مقدار تزریق


بستگی به اندازه ضایعه داشته و فواصل درمان هفته ای یکبار می باشد . درمان یاد شده تا بهبودی کامل ضایعه توصیه می گردد.

تزریق سیستمیک


درموارد زیر توصیه می شود:
تعداد ضایعات متعدد و السراتیو باشد ( از ۳ ضایعه بیشتر)
همراه با لنفادنوپاتی مجاور ضایعه فرم اسپیروتریکوئید باشد.
بیمار قادر یا مایل به پذیرش تزریق داخل ضایعه نباشد.
موارد A.C.L با عامل L.Tropica درایران جهت پیشگیری ازاپیدمی با هر تعداد و فرم ضایعه باید درمان شود.
در خواست بیمار جهت معالجه بعد از توضیحات علمی توسط پزشک معالج
توصیه می شود در صورت وجود بیماریهای کبد ، قلبی و کلیوی درمان تحت نظر متخصص پوست انجام شود.
تزریق در خانم های حامله کاربرد ندارد و توصیه می شود از روش های دیگر درمانی با مراجعه به متخصصین پوست استفاده شود.

مقدار دارو و طول درمان
۲۰ میلی گرم آنتیموان بازاء کیلوگرم وزن بدن (۲۰ mg/kg sb +5 ) روزانه  دریک نوبت تزریق عضلانی که بهتر است بصورت منقسم در دوناحیه ( دو باسن ۹ تزریق گردد . بمدت ۱۰ – ۱۴ روز و در صورت نیاز پس از حداقل یکماه مجدداً رژیم درمانی تکرار گردد.
درصورت عدم پاسخ تا دو دوره درمانی ارجاع بیمار به پزشک متخصص پوست توصیه می شود. درصورت عود یا مقاومت انگل به درمان گلوکانتیم تنها باید در دور دوم درمان ، آمپول گلوکانتیم + قرص آلوپورنیول ۰ ۲۰ میلی گرم پارکیلو ) تجویز شود .
درصورت وجود عفونت باکتریائی ثانویه توصیه می شود از مراقبتهای موضعی ( پانسمان – نظافت  زخم ) و آنتی بیوتیک مناسب سیستمیک استفاده نمود.
چنانچه دربیماران سنگین وزن ، بیش از ۲ آمپول گلوکانتیم روزانه لازم باشد در دو دوز منقسم ( صبح و شب ) تزریقات انجام شود.
توصیه می شود از دستکاری زخم اکیداً خود داری شود.
رژیم های درمانی دیگری هم وجود دارند که در صورت نیاز بایستی توسط متخصصین پوست تجویز گردند.
درصورت بروز هرگونه واکنش در محل تزریق ( قرمزی . گرمی ، درد ، تورم ) و علائم سیستمیک        ( شکایتهای قلبی ، یرقان ، مشکلات ادراری ) درمان قطع و بیمار به پزشک متخصص ارجاع گردد.

وزارت بهداشت استفاده از پشه بند در محیط باز برای پیشگیری از سالک را توصیه کرد.

بیماری سالک در فصل گرما شیوع بیشتری دارد..............

 وزارت بهداشت استفاده از پشه بند در محیط باز برای پیشگیری از سالک را توصیه کرد 

تهران - رییس اداره بیماریهای مشترک انسان و حیوان وزارت بهداشت ،درمان و آموزش پزشکی گفت: بیماری سالک در فصل گرما شیوع بیشتری دارد به همین دلیل مردم هنگام خواب در محیط های باز حتما از پشه بند استفاده کنند.   

" محمد رضا شیرزادی " روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار اجتماعی ایرنا افزود: پشه خاکی عامل بروز بیماری سالک به هنگام غروب بیشترین موارد ابتلا را ایجاد می‌کند و این در طول شب نیز ادامه دارد. وی با بیان اینکه 60 درصد بیماری‌ها از حیوان به انسان منتقل می‌شوند، گفت : 23 هزار نفر در سال گذشته در کشور به سالک مبتلا شدند که بیشترین موارد ابتلا به این بیماری در استان اصفهان بود. شیرزادی، عامل سالک را انگلی به نام "لیشمانیا" اعلام کرد و گفت:‌ این انگل درون سلول های بیگانه خوار ( ماکروفاژها ) پوست تکثیر می کند. وی گفت :این انگل در پوست انسان ، سگ و جوندگان آلوده رشد کرده و پس از خون خواری پشه خاکی از زخم های سالک، این انگل به شکل دراز و کشیده در روده پشه خاکی تکثیر یافته و پس از خون خواری مجدد پشه خاکی به پوست فرد سالم راه می یابد و آلودگی ایجاد می کند. شیرزادی ، رعایت بهداشت محیط از جمله گردآوری و دفع بهداشتی و مستمر زباله با استفاده از سطل دردار و جمع آوری فضولات حیوانی و جلوگیری از انباشته شدن آنها را در پیشگیری از بیماری سالک موثر دانست . شیرزادی افزود: ? بهسازی محیط شامل ترمیم شکاف ها و حفره های موجود در دیوارها و سایر قسمت های مناطق مسکونی انسان و دام ، تخریب و تسطیح اماکن مخروبه نیز در جلوگیری از ابتلا به این بیماری ضروری است . وی به مردم توصیه کرد تا توری فلزی با منافذ ریز به در و پنجره ها نصب و از پمادها و مواد دورکننده حشرات به هنگام کار و خواب استفاده کنند./17

ایران همچنان به دنبال تولید واکسن سالک است

ایران همچنان به دنبال تولید واکسن سالک است

رییس انجمن متخصصان پوست ایران گفت : در تولید واکسن برای بیماری سالک تا کنون پیشرفت‌های قابل توجهی داشته ایم.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از ایرنا ، دکتر یحیی دولتی گفت : اگر چه تا کنون موفق به تولید واکسن قابل توجه برای پیشگیری از بیماری سالک نشده ایم، ولی پیشرفت‌های قابل توجهی داشته‌ایم .

وی با اشاره به اینکه ،بهترین روش برای پیشگیری از سالک ، تولید واکسن مناسب است ،افزود : در حال حاضر مرکز آموزش و پژوهش بیماری‌های پوست و جذام دانشگاه علوم پزشکی تهران با همکاری موسسه واکسن‌سازی رازی و انستیتو پاستور ایران برای ساخت و تولید واکسن سالک تلاش می‌کنند.

دولتی “سالک” را بیماری مشترک بین انسان و دام دانست و گفت : این بیماری از دیر باز در کشور ما به صورت بومی وجود داشته و عامل ایجاد سالک لیشمانیا نامیده می‌شود که یک موجود تک سلولی است.

لیشمانیا در بدن موشی به نام “رمبوموس اپیموس” زندگی می‌کند و یک نوع پشه بسیار کوچک به نام پشه خاکی ،موش را می‌گزد و این انگل وارد بدن پشه می شود.

پس از طی یک دوره تکامل انگل در بدن پشه ، پشه ماده برای تامین خون مورد نیاز جنین خود ، انسان را نیش زده و بیماری را به او منتقل کرده و پس از طی یک دوره نهفته که بین چند هفته تا چند ماه متغیر است، علایم بیماری سالک ، به صورت جوش کوچکی که روز به روز بزرگ تر می‌شود ، مشاهده شده و ایجاد زخم و ترشح می‌کند.

رییس انجمن متخصصین پوست به دو نوع سالک اشاره کرد و گفت : سالک‌ها یا روستایی ( مرطوب ) هستند و یا از نوع شهری ( خشک ) که درمان نوع شهری گاهی اوقات تا بیش از یکسال طول خواهد کشید.

دولتی ،سالک را از بیماری‌های بومی بسیاری از استان‌های کشور دانست و گفت : بیشتر مناطق ایران سالک خیز است.

رییس انجمن متخصصین پوست ایران خاطر نشان کرد: پس از یک بار ابتلا به سالک ، بدن انسان در مقابل این بیماری واکسینه می‌شود.

رییس مرکز آموزش و پژوهش بیماری‌های پوست و جذام دانشگاه علوم پزشکی تهران دلیل نامگذاری این بیماری را به نام سالک در این دانست که ضایعه این بیماری حدود یک سال طول
می کشد و سپس خود بخود بهبود می‌یابد.

وی در ادامه از بیماری دیگری به نام لیشمانیوز سیستمیک یا بیماری سیاه نام برد و گفت : این بیماری نیز توسط پشه منتقل منتقل می‌شود .

وی با اشاره به اینکه ارتفاع پرواز این پشه‌ها کوتاه است و بیشترین فعالیت پشه صبح زود و هنگام غروب و بعد از آن است ، گفت : این پشه‌ها که از خون انسان وسایرحیوانات وخصوصا زخم‌های سالکی تغذیه می‌کنند، وقتی هوا گرم است اقدام به پرواز نمی‌کنند به همین دلیل به آنها پشه‌های نازنازی هم گفته می‌شود.

دولتی با اشاره به اینکه بیشترین انتقال سالک را در فصول گرم سال صورت می گیرد گفت : با توجه به شرایط آب و هوایی تهران و با احتساب دوره نهفته این بیماری ، دوره ظهور این بیماری در تهران در اواخر مرداد ، شهریور و مهر خواهد بود.

وی ،کشتن جوندگان مخزن در نوع روستایی و مرطوب را بهترین روش پیشگیری از این بیماری دانست و گفت : بهداشت شخصی و استفاده از پشه بند نیز در پیشگیری در این نوع از سالک موثر است.

معاون انجمن بین‌المللی پوست و گفت : در نوع شهری ( خشک ) بهترین روش پبشگیری ،درمان و پانسمان بسته است .

به گفته دولتی ، در نوع روستایی زمانی باید درمان آغاز شود که تعداد سالک‌ها متعدد باشد و یا در نواحی حساس فیزیولوژیک مانند اطراف چشم و دهان که بروز سالک در آن نواحی برای انسان مساله ساز می‌شود ، درمان مورد نیاز است.

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 8:44 توسط عبدالغفار حسن زهی |

 

تب کریمه کنگو   ( CCHF  ) چیست؟

تعریف بیماری:تب خونریزی دهنده کریمه کنگو یک بیماری ویروسی است که برای انسان بیش از 50% مرگ و میر دارد. بیماری تب خونریزی دهنده کریمه کنگو از طریق نیش کنه آلوده و تماس انسان با خون و لاشه حیوان آلوده ،منتقل می‌گردد

علائم بیماری شامل: شیوع بیماری در انسان‌ ها بسیار کمتر از حیوانات است و معمولا در افرادی رخ می‌ دهد که با حیوانات یا انسان‌ های آلوده سر و کار دارند.

به طور معمول پس از یک تا سه روز دوره پنهانی، به دنبال گزش کنه آلوده به ویروس، ‌علائمی شبیه آنفلوآنزا در فرد ظاهر می ‌شود، که ممکن است پس از یک هفته بهبود پیدا کند. اما تا 75 درصد افراد ممکن است در فاصله 3 تا 5 روز از شروع بیماری، دچار علائم خونریزی شوند.

در ابتدا ناپایداری خلقی، تحریک ‌‍‌پذیری، اغتشاش ذهنی و خونریزی ته گلو رخ می ‌دهد و بعد خونریزی از بینی، خونی ‌شدن ادرار، ‌تهوع و مدفوع خونی به دنبال می‌آید و کبد متورم و دردناک می ‌شود تب کنگو در حیوان ‌ها به ندرت به بیماری آشکار می ‌انجامد،‌ اما در انسان‌ ها بیماری شدیدی ایجاد می ‌کند که میزان مرگ و میر آن تا 30 درصد است بیماران معمولا 9 تا 10 روز پس از شروع علائم بهبود پیدا می‌ کنند، ‌اما تا 30 درصد آن ها در هفته دوم بیماری می ‌‌میرند

 تب ناگهانی و شدید ، ضعف ، سردرد ، درد شدید در ناحیه پشت و کمر و بی اشتهایی که ممکن است در موارد شدید و مرگبار ، خونریزی از لثه ، بینی ، ریه‌ها ، روده و رحم اتفاق بیافتد.

درمان بیماری عمدتا حمایتی است و درمان اختصاصی داروی ضد ویروسی "ریباویرین" می باشد که در هفته اول بیماری بسیار موثر می باشد

توصیه‌های لازم وضروری در راستای پیشگیری از بیماری

1- از مصرف جگر خام و نیم پخته جداً خودداری نمایید.
2- گوشت مورد مصرف خود را با تأیید دامپزشکی تهیه و طبخ نمایید.
3- از کشتار دام در معابر عمومی و انظار مردم و در مراسم‌ها (ورود حجاج و زائرین عتبات عالیات) جداً خودداری کنید.
4- از تماس با لاشه ، خون و ترشحات دام بپرهیزید.
5- افراد در معرض خطر ( قصاب ، سلاخ و ...) در هنگام ذبح باید از وسایل حفاظت فردی استفاده نمایند و در کشتار دقت کافی نموده ، از تماس با خون و ترشحات دام پرهیز نمایند.
6- بهسازی محلهای نگهداری محل دام انجام گردد.
7- در صورت برخورد با علائم بیماری ، سریعاً به نزدیک‌ترین مرکز بهداشتی درمانی محل سکونت خود مراجعه نموده تا اقدامات درمانی به عمل آید.

منبع : دستورالعمل کشوری تب کریمه - کنگو

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 8:36 توسط عبدالغفار حسن زهی |

بیماری تب مالت:

- بروسلوز یا همان تب مالت یکی از بیماری های مشترک بین انسان و دام است که به صورت حاد یا مزمن عارض می شود.
این بیماری در حیوانات باعث ایجاد مشکل در دستگاه تناسلی و ادراری , و در انسان هم معمولا باعث تب، تعریق، ضعف و بی حالی و کاهش وزن می شود.که خسارات اقتصادی از طریق سقط جنین ، نازایی ، عدم باروری ، کاهش شیر و.... در برخی موارد سبب مرگ حیوان و عوارض جانبی نیز میگردد.
انسان نیز از طریق تماس مستقیم با دام وفراورده های دامی، خوردن فرآورده های لبنی آلوده به این بیماری مبتلا می شود.
 این بیماری در دام غیر قابل درمان بوده و درمان آن در انسان بسیار طولانی وپر هزینه است .
با توجه به فصل گرما و استفاده زیاد از بستنی های سنتی امکان ابتلای به تب مالت هم بیشتر می شود.
با توجه به اینکه باکتری تب مالت در خامه و بستنی از ماندگاری طولانی برخوردار است ، بستنی به عنوان یکی از منابع آلوده پنهان تب مالت به شمار می رود.
در فصل بهار و تابستان که در واقع فصل زایمان و شیردادن دامها است، احتمال همه گیری تب مالت هم بیشتر می شود.
تب مالت انسانی بازتاب مستقیم تب مالت دامی است و کنترل نکردن آن در دام در واقع کنترل و پیشگیری از این بیماری را در انسان سخت تر می کند. باکتری تب مالت قدرت تهاجمی زیادی دارد و قابلیت نفوذ به پرده های مخاطی دهان، حلق، بینی، مخاط ملتحمه چشم و ریه ها را دارا می باشد.

علائم و نشانه ها

این بیماری، یک بیماری هزار چهره است و می تواند خود را به اشکال مختلف نمایان کند و آنچنان تنوعی در علائم آن وجود دارد که پزشکان خصوصاً در مناطق با شیوع بالای این بیماری، باید همیشه به فکر این بیماری بوده و آنرا در نظر داشته باشند. علائم این بیماری شامل: تب، تعریق، لرز، سردرد، درد عضلانی، خستگی، بی اشتهائی، درد مفاصل، کمر درد، کاهش وزن، یبوست، درد گلو، سرفه خشک، علائم شبیه سرماخوردگی، التهاب مفاصل، بزرگ شدن غدد لنفاوی، افسردگی(درگیری عصبی مرکزی)،درگیری قرنیه چشم و ضایعات پوستی،کاهش وزن،درد شکم، اختلال خواب، بزرگ شدن کبد و طحال، رنگ پریدگی و درد ستون فقرات می باشد.البته گاهی بیماری برسلوز مزمن میشود که در این حالت علائم خفیف تر ولی مداوم و یا مکرر شده و این افراد مثلاً با تب مکرر ولی خفیف، درد مفاصل و یا خستگی مراجعه می کنند.گاهی نیز در عفونتهای شدید، دستگاه عصبی مرکزی و یا گاهی لایه داخلی قلب گرفتار می شود که در این موارد، بیماری عوارض خطرناکی می تواند داشته باشد.

عامل بیماری

چهار نوع باکتری بروسلا وجود دارد از بین آنها نوع گوسفندی و بزی شایعتر از بقیه بوده و شایعترین عوارض هم مربوط به همین نوع است.

 

 

 

راه انتقال بیماری

چهار روش عمده برای انتقال این بیماری وجود دارد :

۱) خوردن یا نوشیدن محصولات لبنی آلوده به باکتری:این مورد شایعترین روش انتقال بیماری محسوب می شود. البته علاوه بر محصولات لبنی غیر پاستوریزه ، خوردن گوشت خام نیز باعث انتقال بیماری می شود.

۲) استنشاق باکتری :

این روش گرچه در حالت معمول راهی شایع برای بیمار شدن نمی باشد ولی افراد شاغل در آزمایشگاهها و یا کشتارگاهها در خطر ابتلا به بیماری در اثر استنشاق باکتری در این فضای آلوده می باشند.

۳) انتقال از طریق خراش پوستی با پاشید شدن خون آلوده به چشم، فضای دهان یا بینی:

آلودگی در اثر وجود یک زخم پوستی نیز بیشتر در افراد شاغل در کشتارگاها و یا کارخانه های تولید و بسته بندی غذای حیوانات و پرسنل دامپزشکی اتفاق می افتد. همچنین شکارچیانی که پس از شکار، شروع به تمیز کردن احشاء حیوان شکار شده خود می کنند نیز در معرض خطر ابتلا به بروسلوز می باشند.

۴) انتقال انسان به انسان:

▪ تشخیص

برای تشخیص تب مالت دو روش وجود دارد:

۱) استفاده از کشت خون، مغز استخوان و سایر ترشحات بدن برای بدست آوردن و اثبات وجود باکتری .

۲)سنجش پادتن مخصوص بروسلا که بدن برای مقابله با آن از خود تولید می کند و تولید آن نشانه ورود میکروب بروسلا به بدن می باشد.

درمان

دوره درمان این بیماری حداقل ۸ هفته می باشد (در موارد خطرناک مثل درگیری عصبی و یا درگیری قلب و یا ستون مهره ها این مدت ۳ ۲ برابر می شود) زیرا این بیماری باید بصورت طولانی مدت و همچنین ترکیبی از حداقل ۲ آنتی بیوتیک درمان شود تا از عود بیماری جلوگیری شود. البته بیماران درمان شده لازم است بمدت ۲ سال هر ۶ ۳ ماه یکبار هم از لحاظ علائم بالینی و هم کشت خون و آزمایش پادتنهای خون، از نظر عود عفونت بررسی شوند.

 توصیه ها :

1-  جدی گرفتن .آموزش ها از سوی مردم در خصوص عدم مصرف پنیر تازه بومی
2- جوشاندن شیر در صورتیکه امکان پاستوریزه نمودن آن فراهم نباشد
3- خودداری از مصرف شیرینی حاوی خامه غیر پاستوریزه
4- عدم مصرف بستنی غیرپاستوریزه (بستنی سنتی )
5- واکسیناسیون دامها تحت نظارت اداره دامپزشکی

6-رعایت اصول بهداشتی : می بایست دامهای آلوده را از دامهای سالم در هنگام زایمان جدانموده وضدعفونی

اصطبل صورت گرفته و نیز جنین های که از اینگونه دامها سقط می گردند دفن  و شیر این دامها پاستوریزه گردند.

7- شناسایی گله آلوده: برای شناسایی دامهای آلوده از دام سالم می بایست عملیات تست صورت گیرد که این امر مهم فقط و فقط از طریق شبکه های دامپزشکی مستقر در هر شهرستان صورت گرفته که با انجام خونگیری از دامها و جداکردن مبتلایان و کشتار آنها صورت می پذیرد .

 

 منبع : دستورالعمل کشوری تب مالت

 

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 8:31 توسط عبدالغفار حسن زهی |

 

 

                سالك چيست؟

سالك، يك بيماري انگلي تك ياخته اي ميكروسكوپي در ايران است كه به وسيله پشه خاكي به انسان منتقل شده و ايجاد زخم پوستی مي كند و ممكن است تا بيش از يك سال طول بكشد ولي محل آن بعد از بهبودي تا پايان عمر باقي مي ماند و موجب اذيت و آزار فرد مي شود.

بيماري سالك با يك جوش كوچك شروع مي شود.

 


سالك در بسياري از كشور هاي منطقه مانند افغانستان، پاكستان، عراق، سوريه، اردن، الجزاير، تونس، مراكش و عربستان سعودي وجود دارد.

سالانه بيش از 26 هزار نفر در كل كشور مبتلا مي شوند و اين بيماري در بسياري از استان هاي كشور  وجود دارد.

 دو نوع سالك شهري و روستايي در ايران وجود دارد كه بسياري از استان ها به خصوص در مناطق روستايي سالك نوع روستايي و در شهرهاي بزرگ و متوسط سالك نوع شهري شايع است.

عواملي كه موجب ابتلا افراد به سالك مي گردد

·         نداشتن اطلاعات كافي در مورد حفاظت فردي

·          تجمع زباله ها و نخاله های ساختمانی و نبودن سیستم فاضلاب مناسب

·         استفاده نكردن يا استفاده نامناسب از پشه بند بهداشتي، توري و پرده بهداشتي

·         نگهداري دام ها و پرندگان در نزديك منازل

·         ساخت اماکن مسکونی در مجاورت لانه های جوندگان

·         مسافرت به مناطق آلوده

·         مراجعه نكردن بيماران براي تشخيص و درمان به مراكز بهداشتي درماني

·         زندگي در  ساختمان هاي مخروبه يا نزديك آن ها

·         گسترش كشاورزي بدون هماهنگي با مراكز بهداشتي

·         استفاده از كودهاي مرغي غير استاندارد در مراتع

 

 

 

 

 

انواع سالك در ايران:

1-سالک شهری، خشك

اين نوع بيماري در شهرهاي كوچك و بزرگ اتفاق مي افتد ، به دلیل نبودن ترشحات در سالك شهري  به آن نوع خشک نیز گفته می شود.

اين بيماري از  فرد مبتلا بوسيله پشه خاكي به فرد سالم منتقل مي شود. سگ مبتلا به عنوان مخزن سالك مطرح است

 

 

 

در اين نوع سالك پس از 2 تا 8 ماه از گزش پشه خاكي آلوده،  برجستگي كوچك سرخ رنگی در محل گزش ظاهر می شود. پس از گذشت 2 تا 3 ماه ضايعه برجسته با  نسبتاً سفت مي شود. كم كم در روی آن فرو رفتگی ايجاد شده و به تدریج ضایعه به صورت زخمی باز در مي آید.  حدود زخم مشخص و حاشیه ای نامنظم و برجسته دارد.

 

سالک نوع شهری در شهرهای مشهد، تهران، شیراز، کرمان، نیشابور، یزد، بم و ... وجود دارد و ممكن است در هر منطقه شهري ديگر اتفاق بيفتد.

2-سالک روستایی، مرطوب

به دلیل وجود ترشح در ضایعه سالك روستايي به نام نوع مرطوب نيز گفته می شود

در اين نوع سالك انگل بيماري توسط پشه خاكي از برخي موش هاي صحرايي به انسان منتقل مي شود 

 

در سالك روستایی معمولاً  4 ماه پس از گزش پشه خاكي. ضایعه به صورت جوش ظاهر شده سپس زخمی و به سرعت بزرگ می شود. لبه زخم معمولاً برجسته و زخم، دارای ترشح است.

سالک نوع روستایی در استان هاي اصفهان، فارس، خوزستان، كرمان، گلستان، خراسان رضوي، خراسان شمالي، خراسان جنوبي، بوشهر، هرمزگان، سمنان، سيستان و بلوچستان، يزد، ايلام و... وجود دارد.

بايد توجه داشته باشيد كه هر ضايعه اي كه بيش از 14 روز طول كشيده باشد مشكوك به سالك است.

درمان سالك را جدي بگيريد و آن را كامل كنيد كه بيماري به ساير افراد خانواده منتقل نشود

 

 

 

 


محل تكثير و زندگي پشه ناقل بيماري:

حداكثر خونخواری پشه خاكی در غروب آفتاب شروع و در طول شب ادامه دارد. كه در اين زمان انتقال بيماري صورت مي گيرد. پشه خاکی روزها را در جای تاریك و مرطوب به خصوص زیر تخت ها، پشت كمدها، شكاف دیوارها و گوشه دیوارها، زیر زمین، لانه های پرندگان، جوندگان و زیر تخته سنگها استراحت می كند. محل تكثير پشه خاكي در زباله ها، نخاله هاي ساختماني، كود و فضولات دام ها و مخروبه ها مي باشد.    

                                            

درمان:

درمان سالك به دو صورت موضعي و عضلاني انجام مي شود.

در درمان موضعی دارو هفته اي يكبار  اطراف زخم تزريق مي شود .همچنين با مواد مخصوص هر دو هفته يك بار محل زخم را يخ مي زنند. طول مدت درمان موضعي 12 هفته است. در بعضي بيماران دارو بصورت تزريق عضلاني روزانه بكار مي رود كه 2 تا 3 هفته تجويز مي شود.

درمان سالك را جدي بگيريد و آن را كامل كنيد كه بيماري به ساير افراد خانواده منتقل نشود.

 

 


مزاياي در مان بموقع :

در صورتي كه در ابتداي بروز علائم مراجعه نمائيد، ضايعه كوچكتر بوده پس زودتر با درمان بهبود ميابد. همچنين جاي كوچكتري در محل زخم  باقي مي ماند .  و اشكال بدقيافه و زشت نيز ايجاد نمي شود.

چون ممكن است پشه خاكي با نيش زدن شما آلوده شود و بيماري را به ساير افراد خانواده منتقل نمايد، با درمان به موقع از انتقال بيماري خود به ساير افراد خانواده پيشگيري مي كنيد

پانسمان زخم: محل ضايعه 1 الي2 بار در روز با آب لوله كشي يا آب بهداشتي و صابون شستشو داده مي شود و در صورت داشتن ترشحات با بتادين در صورت نبودن ترشح  با يك پماد آنتي بيوتيكي  پانسمان مي شود. پانسمان مانع چركي شدن زخم و همچنين انتقال سالك به ساير افراد خانواده مي گردد.

رعایت بهداشت محیط و حفاظت فردي نقش مهمي در پيشگيري از ابتلا به بيماري سالك دارد .

 

 

پيشگيري از ابتلا به بيماري سالك :

1.      نریختن زباله ها و نخاله های ساختمانی در اطراف منازل

2.      استفاده از پشه بند، توري و پرده بهداشتي ( منافذ ريز و آغشته به حشره كش) به خصوص در هنگام غروب و در طول شب

 

3.      استفاده از لباس هاي كاملاً پوشيده با آستين هاي بلند و شلوار بلند به خصوص هنگام غروب و در طول شب.

4.      استفاده از پمادهاي دوركننده حشرات به خصوص در هنگام غروب و در طول شب

5.      نرفتن  به مناطق آلوده در هنگام غروب و در طي شب

6.       نگهداري نکردن دام ها در نزديكي محل سکونت

7.      مراجعه به مراكز بهداشتي در صورت بروز هر ضايعه مشكوك (هر ضايعه كه بيش از 14 روز طول كشيده باشد)بخصوص اگر سابقه مسافرت وجود داشته باشد

8.      همكاري با كاركنان مراكز بهداشتي درماني

9.      در صورت ابتلا،  تكميل دوره درماني

10.  رعايت پانسمان محل زخم تا زمان بهبود به نحوي كه روي زخم باز نباشد.

منبع:

1.دستور العمل كشوري كنترل سالك

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 8:30 توسط عبدالغفار حسن زهی |

بیماری هاري

 

هاري، بيماري ويروسي دستگاه عصبي مركزي است كه صددرصد كشنده اما به‎راحتي قابل پيشگيري مي‌باشد. تمام حيوانات خونگرم (اهلي و وحشي) ممكن است به اين بيماري مبتلا شوند، ولي درجه حساسيت در بين گونه‎هاي مختلف حيوانات متفاوت مي‌باشد.

كودكان و نوجوانان بيشترين گروه سني در معرض خطر  ابتلاء به حيوان گزيدگي و هاري مي‌باشند. در ايران  بيماري هاري جزء بيماريهاي بومي (اندميك) بوده و در گونه‌هاي مختلف حيوانات اهلي و وحشي نقاط مختلف كشور مشاهده گرديده است.

بيماري غالباً به وسيله ״گاز گرفتن״ توسط حيوان هار منتقل مي‌گردد؛ بنابراين منشأ آلودگي همواره يك حيوان هار است. 

راههاي انتقال:

مهمترين راه انتقال گزيده شدن بوسيله حيوان هار مي‌باشد.

همچنين بيماري از طريق استنشاق هواي‌آلوده در غارهاي مملو از خفاشهاي آلوده قابل انتقال است.

بيماري در هنگام تماس پوست سالم با ترشحات حيوان هار قابل سرايت نيست؛ ولي در صورت وجود هرگونه زخم و يا خراش جلدي در هنگام تماس با ترشحات حيوان هار احتمال انتقال بيماري افزايش مي‌يابد.

بلع مقدار زياد ويروس مي‌تواند راهي براي انتقال بيماري باشد (البته اين راه بعيد به نظر مي‌رسد ولي بايد از خوردن گوشت و فرآورده‌هاي دام مبتلا به هاري خودداري نمود).

پيوند اعضاء يكي ديگر از روشهاي انتقال عامل بيماري به انسان مي‌باشد.

مقاومت ويروس هاري در خارج از بدن بسيار كم مي‌باشد و در برابر اكثر ضدعفوني‌كننده‌ها، نور آفتاب و خشكي حساس و در عرض چند ساعت از بين مي‌رود.

 حيوانات حساس:

روباه، موش‌صحرايي و كايوت فوق‌العاده حساس مي‌باشند. همچنين گاو، خرگوش و گربه حساسيت زيادي دارند؛ درحاليكه سگ، گوسفند و بز داراي حساسيت كمتري هستند.  ״خفاش‌ها״ آلودگي به ويروس را بشكل عفونت پنهان در بدن خود حفظ مي‌كنند، كه تحت شرايط خاص به فرم باليني در آمده و سبب شيوع بيماري و گسترش آن از منطقه‌اي به منطقه ديگر مي‌شوند.    

مهمترين راه پيشگيري هاري در حيوانات، تزريق واكسن است.

 

لازم به ذكر است كه در حيوانات مبتلا به هاري، ويروس مي‌تواند 3 تا 10 روز قبل از بروز علايم بيماري، در بزاق دهان ظاهر شده و در چنين شرايطي حيوانات مبتلا كه فاقد علايم باليني هستند به عنوان منبع خطرناك براي انتقال و انتشار بيماري محسوب مي‌شوند. همچنين حيوانات مبتلا به بيماري حداكثر تا 10 روز پس از بروز علايم بيماري تلف مي‌گردند.

 راههاي پيشگيري از بيماري هاري در انسان:

الف) واكسيناسيون

ب) پيشگيري از حيوان گزيدگي:

- آموزش و اطلاع‌رساني

   - جلوگيري از تردد حيوانات وحشي به داخل شهر يا روستا

- ممانعت از ريختن زباله و پسمانده‌هاي غذا در اطراف منازل و معابر عمومي كه سبب تجمع حيوانات ولگرد مي‌شود.

- خودداري از نگهداري سگ، گربه و ساير حيوانات   فاقد شناسنامه بهداشتي در محل سكونت.

-  جلوگيري از نزديك شدن افراد (بخصوص كودكان) به سگ‌هاي ولگرد.

- خودداري از دويدن در مقابل  سگ و سگ‌سانان (سگها به اجسامي كه از مقابل چشمانشان به سرعت حركت ‌كنند حمله مي‌كنند).

- معدوم نمودن سگهاي ولگرد.

 - شناسايي و واكسيناسيون سگهاي خانگي و گله (صاحب دار) و صدور شناسنامه بهداشتي و قلاده‌گذاري آنها.

-  بستن سگهاي خانگي

-  جمع‌آوري و دفع بهداشتي زباله‌ها از سطح شهر و روستا.

- ممانعت از ذبح دام (گاو و گوسفند) در سطح معابر عمومي.

- نظارت مستمر كارشناسان دامپزشكي در كشتارگاههاي دام و جلوگيري از كشتار دام قاچاق.

- انتقال كشتارگاههاي دام به خارج از شهرها.

 

ج) مراقبتهاي اوليه در صورت وقوع حيوان‌گزيدگي:

1- شستشوي محل گزش با آب و صابون به مدت  حداقل 20-15 دقیقه

2-    مراجعه به نزديك‌ترين مركز بهداشتي

3-    انجام واكسيناسيون و سرم‌تراپي

قوانين نگهداري حيوانات صاحبدار:

- شناسنامه‌دار كردن حيوان

- واكسيناسيون حيوان

- قلاده‌گذاري حيوان

- بستن حيوان و جلوگيري از تردد حيوان در معابر عمومي

 

 

 

 

 

برگرفته از : آخرین دستورالعمل کشوری هاری
+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 8:29 توسط عبدالغفار حسن زهی |

ارتباط نزدیک بین انسان و دام ،  نگهداری دام در محل های سکونت ، ذبح غیر بهداشتی دام ،  مصرف شیر غیر پاستوریزه و فرآورده های لبنی، افزون سازی تولیدات حیوانی توام با افزایش تجارت حیوانات و فرآورده های آنها، تعداد زیاد سگ های ولگرد، کشتار غیر قانونی و دفع نامناسب و غیر بهداشتی ضایعات حیوانی به عنوان برخی از فاکتورهای اساسی موثر در برقراری انتقال بیماری های زئونوز شناخته شده اند.

مبارزه با بیماریهای مشترک به دلایل مختلف از جمله وجود مخازن متعدد و لزوم همکاری  سازمانها  و ارگانهای متفاوت  دولتی و خصوصی از  پیچیدگی  و مشکلات خاصی برخوردار است و به همین دلیل کوشش های بیشتری را می طلبد .با توجه به اینکه بیماری های مشترک انسان و حیوان در کشور ما نیز جزو معضلات و مشکلات بهداشتی و همچنین اقتصادی می باشد لذا بر پایه سه راهکار اساسی آموزش ـ هماهنگی بین بخشی و مراقبت بیماری جهت کنترل این بیماریها استوار می باشد که آموزش از اولویت های اصلی در کنترل و جلوگیری از مرگ و میر مبتلایان برخوردار می باشد .

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم فروردین 1391ساعت 8:24 توسط عبدالغفار حسن زهی |